Słownik

Jakość

po raz pierwszy pojęcie jakość (gr. poiotes) zdefiniował Platon jako "pewien stopień doskonałości". Było to wówczas pojęcie filozoficzne i jako takie pozostało do czasów współczesnych. W licznych sporach ustalono jedynie, że jakość posiada cechy obiektywne, mierzalne, jak masa i kształt oraz subiektywne, oceniane przez każdego inaczej, jak barwa lub zapach. Cyceron tworząc łaciński termin filozoficzny dla określenia greckiego pojęcia, wprowadził słowo qualitas, które przeszło do niektórych języków romańskich i germańskich jako: włoskie - qualita, francuskie - qualite, niemieckie - die Qualität, angielskie - quality.

W najbardziej ogólnym kontekście, jakość może oznaczać:
Kategorię filozoficzną oznaczającą w sensie ogólnym: właściwość, rodzaj, gatunek, wartość danego przedmiotu czy zjawiska
Zgodność z celem
Zgodność ze specyfikacją, czyli zero braków
Stopień doskonałości wyrobu lub usługi
Zespół cech i charakterystyk wyrobu lub usługi, które noszą w sobie zdolność zaspokojenia określonej potrzeby
Właściwość jednostki odnosząca się do jej zdolności zaspokojenia wymagań jakościowych.

Ocena jakościowa i ocena jakości
Należy odróżnić ocenę jakościową od oceny jakości. Ocena jakościowa jest przeciwieństwem oceny ilościowej i polega na oszacowaniu własności dowolnego zdarzenia, procesu lub systemu w skalach relatywnych, np. (duży, mały), (zawsze, często, czasem, rzadko, nigdy), (bardzo dobrze, dobrze, wystarczająco, niewystarczająco). Jest powszechnie używana w życiu codziennym, naukach społecznych i w innych dziedzinach - przez ekspertów, kiedy ich wiedza wynika z doświadczenia trudnego do liczbowego oszacowania, np. w opiniach uznanych autorytetów. Jakościowa ilustracja przebiegu procesów jest też wstępną hipotezą dla przeprowadzenia eksperymentu lub budowy kwestionariusza w badaniach społecznych.

W współczesnym społeczeństwie przemysłowym, liczne nowe definicje kładą większy nacisk na jakość produktów określonych przez ich wartość użytkową, czyli w konsekwencji na społeczne aspekty użyteczności technologii i usług.
 

 

Kapitalizacja

częstotliwość dopisywania odsetek do zdeponowanego kapitału. W przypadku standardowych lokat terminowych odsetki naliczane są do podstawowej kwoty w momencie wygasania depozytu. Oznacza to, że gdy założymy lokatę na 12 miesięcy, to dopiero po tym okresie bank wypłaci nam odsetki. Niektóre banki proponują lokaty, w których kapitalizacja następuje częściej, np. codziennie lub co 3 miesiące. Częstsza kapitalizacja jest z punktu widzenia klienta korzystniejsza. Kwota początkowa powiększona o wypracowane przez dany okres odsetki stanowi w kolejnym cyklu podstawę do naliczania nowych odsetek. Codzienna kapitalizacja odsetek jest jednym ze sposobów na ominięcie podatku Belki.
 

 

Kapitał Ludzki

określenie stosowane na całokształt nagromadzonej przez pracowników wiedzy fachowej, która im służy do zarabiania pieniędzy i pomnażania zysku pracodawcy. Dzięki posiadanej wiedzy możliwe jest właśnie pomnażanie uzyskiwanego dochodu.
Kapitał ludzki charakteryzuje się konkurencyjnością, to znaczy że jeżeli dany pracownik użycza swojej fachowej wiedzy i doświadczenia jednemu pracodawcy w danym miejscu pracy, to nie jest w stanie pracować równocześnie w innym miejscu. Ciągłe podnoszenie kwalifikacji pracowników powoduje, że przedsiębiorstwo uzyskuje większe zyski.
Kapitał ludzki określany jest mianem zasobu i składa się na niego wiedza, zdrowie fizyczne i psychiczne, a także wszelkie zdolności. Określa on także zdolności przystosowawcze człowieka do nowej pracy, rozwiązywania wynikłych w niej problemów i powierzonych przez kierownictwo zadań, a także sprzyja powstawaniu nowych innowacyjnych i kreatywnych rozwiązań.
Kapitał ludzki to po prostu wszyscy pracownicy pracujący w firmie. Wszystkie zatrudnione w niej osoby- nie tylko pracownicy umysłowi, ale i także fizyczni. Im wyższy indeks kapitału ludzkiego tym wyższe dochody uzyskiwane przez pracodawcę, czy też właściciela firmy.
 

 

Kapitał obcy

cechuje się tym, że jest oddany do dyspozycji przedsiębiorstwa na czas określony, po terminie umowy musi być zwrócony. Korzystanie z niego związane jest z określonym kosztem - w postaci odsetek. Dawcy kapitału obcego z reguły mają wpływ na jego wykorzystanie, natomiast nie mają prawa podejmowania decyzji dotyczących całokształtu funkcjonowania przedsiębiorstwa. Do czasu zwrotu stanowią zobowiązania.

Wśród zobowiązań można wymienić:
kredyty bankowe -równowartość pozyskanych z banku środków pieniężnych,
zobowiązania wobec dostawców materiałów, towarów lub usług,
zobowiązania z tytułu zaciągniętych pożyczek od różnych osób prawnych (nie wliczając banków) lub fizycznych,
zobowiązania publicznoprawne, np. rozliczenia z budżetem państwa,
zobowiązania wobec własnych pracowników i inne
Wszystkie kapitały obce dzielą się na:

zobowiązania długoterminowe, do których wliczamy: długoterminowe pożyczki i obligacje, długoterminowe kredyty bankowe i inne zobowiązania długoterminowe o terminie spłaty powyżej 1 roku licząc od dnia bilansowego,
zobowiązania krótkoterminowe, do których wliczamy: pożyczki, obligacje, kredyty bankowe i różne zobowiązania z tytułu dostaw, podatków i wynagrodzeń o terminie spłaty do 1 roku licząc od dnia bilansowego.
 

 

Kapitał obrotowy

(zwany kapitałem pracującym) stanowi nadwyżkę aktywów obrotowych nad zobowiązaniami krótkoterminowymi:
KON = AKTYWA OBROTOWE – ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE
Kapitał obrotowy netto jest to również ta część kapitałów stałych przedsiębiorstwa, która finansuje aktywa obrotowe a nie finansuje aktywów trwałych: KON = KAPITAŁ STAŁY – AKTYWA TRWAŁEFirmy muszą utrzymywać odpowiedni poziom kapitału obrotowego netto aby zapewnić właściwe relacje między tempem wzrostu firmy, jej sprzedaży a poziomem majątku obrotowego. Na przykład wzrost sprzedaży powoduje konieczność utrzymywania wyższego poziomu zapasów a to z kolei określa zapotrzebowanie na środki niezbędne do ich finansowania.

Odpowiedni poziom kapitału obrotowego netto pozwala uniknąć:
wysokich kosztów pozyskania kapitału na finansowanie bieżącej działalności przedsiębiorstwa,
strat wynikających z konieczności szybkiej sprzedaży majątku (nawet poniżej ich wartości) w celu pozyskania kapitału na bieżącą działalność firmy.

Strategie zarządzania wysokością kapitału obrotowego netto są dwie:
Konserwatywna:
polega na utrzymywaniu wysokiego stanu aktywów obrotowych i niskiej wartości zobowiązań bieżących,
w efekcie daje firmie wysoką płynność finansową ale też obniża jej rentowność.
Agresywna:
celem jest utrzymywanie niskiej wartości aktywów obrotowych w relacji do zobowiązań bieżących,
skutkiem jest obniżenie płynności finansowej przedsiębiorstwa,
w efekcie zwiększa się rentowność firmy.

W skład kapitału obrotowego wchodzą takie czynniki, które w przedsiębiorstwie pozostają przez okres krótszy od 12 miesięcy. Do podstawowych składników bilansu w części aktywa i drugiej literze (B aktywa obrotowe) wchodzą:
Zapasy
Materiały
Półprodukty i produkty w toku
Produkty gotowe
Towary
Zaliczki na dostawy
Należności krótkoterminowe
Należności od jednostek powiązanych
 

 

Kapitał własny

wartościowy odpowiednik składników majątku, do których danej jednostce przysługuje prawo własności. Wniesione zostały one do przedsiębiorstwa przez założycieli (właścicieli), którzy tym samym nabyli prawo do uczestniczenia w podziale zysku, oraz do zwrotu kapitału w razie likwidacji przedsiębiorstwa. Składniki te mogą również pochodzić z przeznaczenia części wygospodarowanego zysku na cele rozwojowe. Mogą mieć postać rzeczową lub pieniężną. Kapitały własne występują w różnej postaci w zależności od formy organizacyjno - prawnej jednostki gospodarczej.

Kapitały własne dzielimy na:
kapitały powierzone - reprezentują wkład finansowy właściciela jednostki gospodarującej.
kapitały samofinansowania - powstają z osiągniętego zysku zatrzymanego w jednostce bądź innych źródeł charakterystycznych dla danej działalności.

W sprawozdawczości finansowej przedsiębiorstw kapitały własne obejmują:
kapitał podstawowy
kapitał zapasowy
kapitał rezerwowy
kapitał z aktualizacji wyceny
nie podzielony zysk lub nie pokrytą stratę z roku obrotowego i lat ubiegłych

W poszczególnych rodzajach przedsiębiorstw ich pochodzenie i nazwy przedstawiają się następująco:
 Przedsiębiorstwa państwowe
fundusz założycielski – stanowi równowartość środków wniesionych przez państwo.
fundusz przedsiębiorstwa - stanowi równowartość majątku wygospodarowanego przez przedsiębiorstwo w toku jego działalności.
 Spółdzielnie
fundusz udziałowy – stanowi równowartość udziałów wniesionych do spółdzielni przez jej członków.
fundusz zasobowy - stanowi równowartość wkładów wniesionych przez członków w formie wpisowego oraz równowartość środków wygospodarowanych przez spółdzielnie.
 Spółki akcyjne i spółki z o.o.
kapitał zakładowy - stanowi równowartość wyemitowanych akcji (wg ich wartości nominalnej) lub wniesionych udziałów.
kapitał zapasowy – jest tworzony m.in. z wygospodarowanego zysku z przeznaczeniem na pokrycie ewentualnych strat spółki w przyszłych okresach.
kapitał rezerwowy - jest tworzony z wygospodarowanego zysku z przeznaczeniem na rozwój spółki.
 

 

Kapitał zakładowy

kapitał podstawowy spółki. Jest on pierwotnym wkładem właścicieli wniesionym przy założeniu spółki stąd ogólne jego określenie jako kapitału założycielskiego. Jego wysokość nie jest stała i może być zmieniana w trakcie rozwoju firmy. Wartość tego kapitału musi być zgodna z danymi rejestru handlowego, umową spółki lub statutem jednostki gospodarczej. Prawo większości krajów europejskich określa minimalny kapitał zakładowy, jaki jest potrzebny do zawiązania spółki. Do wyjątków w tej kwestii zalicza się np Wielka Brytania. W Polsce wynosi on od 8 stycznia 2009 według Kodeksu spółek handlowych:
5 000 zł w wypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
50 000 zł w wypadku spółki komandytowo-akcyjnej,
100 000 zł w wypadku spółki akcyjnej.

W pozostałych formach prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce występowanie minimalnego kapitału zakładowego przewidziano także w:
spółdzielni europejskiej – 30 000 euro,
spółce europejskiej – 120 000 euro.

Źródła tworzenia kapitału zakładowego spółki akcyjnej
równowartość wyemitowanych akcji w cenie nominalnej opłaconych gotówką, aportami rzeczowymi,
przekształcenie kapitału udziałowego w kapitał akcyjny,
z zysku netto do podziału na pokrycie umorzenia akcji

Źródła tworzenia kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
równowartość udziałów pieniężnych i aportów rzeczowych wniesionych przez poszczególnych wspólników,
podwyższenie kapitału w drodze objęcia nowych udziałów,
przekształcenia kapitału akcyjnego w kapitał udziałowy,
zysk przeznaczony na umorzenie udziałów,
dopłaty do kapitału udziałowego

Źródła tworzenia kapitału zakładowego spółki komandytowo-akcyjnej
Kodeks spółek handlowych stanowi, iż w zakresie kapitału zakładowego stosować należy "odpowiednio" przepisy dotyczące kapitału zakładowego spółki akcyjnej. Kodeks stanowi poza tym, że komplementariusz, wnosząc do spółki wkład, może go wnieść -według uznania – na kapitał zakładowy bądź na inne fundusze. Fakt, iż wniesie wkład na kapitał zakładowy, nie powoduje wyłączenia jego nieograniczonej odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
 

 

Kapitał zapasowy

zgodnie z Ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości kapitał zapasowy jest elementem składowym kapitału (funduszu) własnego w przypadku jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji. Natomiast zgodnie z Ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe kapitał zapasowy jest składnikiem funduszy zasadniczych banków państwowych i banków w formie spółki akcyjnej. Kapitał zapasowy, podobnie jak inne elementy kapitału własnego, ujmuje się według zasad określonych przepisami prawa, postanowieniami statutu lub umowy o utworzeniu jednostki. Kapitał ten stanowi pewną rezerwę finansową stabilizującą i wspomagającą działalność spółki, dokładniej odzwierciedla on źródła sfinansowania aktywów osiągniętych przez spółkę w trakcie jej działalności.

Zgodnie z Kodeksem Spółek Handlowych i Ustawą o rachunkowości kapitał zapasowy tworzony jest z:
podziału zysku,
nadwyżki ceny emisyjnej (nominalnej) nad ceną sprzedaży akcji,
opłat akcjonariuszy w spółce akcyjnej, udziałowców w spółce z o.o.,
wyniku na przeszacowaniu zlikwidowanych lub sprzedanych środków trwałych.

Tworzenie kapitału zapasowego może nastąpić na dwa sposoby:
1.ustawowo – w ściśle określonych przypadkach przepisy prawa zobowiązują do dokonania odpisów z zysku, na przykład w spółkach akcyjnych (Art. 396 § 1 k.s.h.) należy przeznaczać 8% zysku netto na kapitał zapasowy w danym roku obrotowym do momentu, gdy kapitał ten nie osiągnie jednej trzeciej wartości kapitału zakładowego. W sytuacji przelania środków pochodzących z zysku na kapitał zapasowy, środki te nie podlegają podatkowi dochodowemu od osób prawnych. W art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Ustawa o CIT) przekazanie środków na kapitał zapasowy nie jest wymienione jako źródło przychodu. Środki te bowiem są już opodatkowane jako dochód spółki. W spółce z o.o. tworzenie kapitału zapasowego nie jest w zasadzie obowiązkowe, ale przepisy k.s.h. wyraźnie wskazują na obowiązek jego utworzenia w przypadku objęcia udziałów po wartości przekraczającej ich wartość nominalną. Na kapitał zapasowy trzeba wówczas przelać ową nadwyżkę ponad wartość nominalną.
2.dobrowolnie - zależne od decyzji organów spółki. Przykładowo zgodnie z art. 396 § 3 k.s.h. wpłat na kapitał zapasowy mogą dokonać akcjonariusze w zamian za przyznanie szczególnych uprawnień ich dotychczasowym akcjom, o ile te dopłaty nie są użyte w celu wyrównania nadzwyczajnych odpisów lub strat. W tym przypadku wpłaty te zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt. 11 ustawy o CIT nie stanowią dla spółki źródła przychodu, pod warunkiem są one dokonywane na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

Kapitał zapasowy w spółce akcyjnej przeznacza się na:
pokrycie strat bilansowych,
zwrot ewentualnych dopłat do kapitału,
umorzenie udziałów lub akcji,
pokrycie kosztów niepowodujących zwiększenia aktywów spółki (np. negatywny wynik prac rozwojowych, zaniechanie budowy środków trwałych).
Kodeks spółek handlowych nie określa wprost przeznaczenia kapitału zapasowego w przypadku spółki z o.o. Poprzez analogię do uregulowań dotyczących spółki akcyjnej, przyjmuje się, że kapitał zapasowy służy w tej sytuacji pokryciu ewentualnych strat (Art. 233 k.s.h.).
 

 

Kariera

droga profesjonalnego rozwoju, którą człowiek ma zamiar przejść w swym zawodowym życiu. Rozumienie tego pojęcia jest zawsze bardzo subiektywne, co oczywiście nie jest błędem, gdyż każdy ma prawo do innego spojrzenia na karierę ponieważ każdy chciałby co innego w swym życiu zawodowym osiągnąć.

Aby zaplanować karierę trzeba wybrać sobie określony cel, lub cele które chciałoby się osiągnąć w swym życiu zawodowym.

Korzyści przynoszone przez indywidualne planowanie kariery:
osoba planująca ma poczucie bycia kreatorem własnego losu;
wybiera świadomie własną drogę zawodową;
znajduje swoje mocne strony i analizuje własne możliwości;
konkretyzuje, uściśla własne cele, które stają się po tym bardziej osiągalne;
mobilizuje się do dalszego rozwoju;
jest zadowolona z tego co robi co zwiększa to zadowolenie z wykonywanej pracy.
 

 

Key Account Management

w polskim tłumaczeniu: zarządzanie klientami kluczowymi.
Proces ten należy łączyć z CRM (ang. Customer Relationship Management) czyli zarządzaniem relacjami z klientami.
 

 

Kierowanie

działanie decydujące o zachowaniu się innych ludzi. Zgodnie z celem osoby kierującej wyróżnia się następujące kierunki działalności kierowniczej:
1) dyrektywna (inicjowanie działania) polegająca na określeniu celu działania osób kierowanych, wydaniu poleceń wykonania określonych zadań,
2) informacyjna polegająca na przekazaniu danych i przesłanek, które potrzebne są do wykonania zadania,
3) motywacyjna polegająca głównie na nagradzaniu lub karaniu,
4) oceniająca, polegająca na sprawdzaniu i ocenianiu wykonawców zadań, porównywaniu wyników, określaniu pozycji poszczególnych osób.
 

 

Koncesja

decyzja administracyjna, uprawniającą do wykonywania przez koncesjonariusza ściśle określonej działalności gospodarczej w sposób i na warunkach określonych w ustawie, których przestrzeganie podlega kontroli organu wydającego koncesję. Koncesja jest jednym z przejawów reglamentowania przez państwo działalności gospodarczej. Koncesjonowanie wprowadza się w przypadku działalności, które mają szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny.
Udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana i cofnięcie koncesji następuje w drodze decyzji administracyjnej. W związku z tym od niekorzystnych dla nas rozstrzygnięć w tym zakresie możemy odwołać się do organu wyższego stopnia. Jeżeli organem koncesyjnym jest minister, to wówczas nie przysługuje nam odwołanie, ale będziemy mogli zwrócić się do niego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ostateczną decyzję dotyczącą koncesji możemy zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a następnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Uzyskania koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie:
- poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, wydobywania kopalin ze złóż, bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych,
- wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym,
- wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji i obrotu paliwami i energią,
- ochrony osób i mienia,
- rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych,
- przewozów lotniczych.

Co do zasady, organem koncesyjnym jest minister właściwy ze względu na przedmiot działalności gospodarczej wymagającej uzyskania koncesji. Przepisy ustaw szczególnych mogą jednak stanowić od tej zasady wyjątki. I tak np. niektóre koncesje przewidziane w prawie geologicznym i górniczym są udzielane przez wojewodę lub starostę. Do organu koncesyjnego należy udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana i cofnięcie koncesji lub ograniczenie jej zakresu. Koncesji udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 5 lat i nie dłuższy niż 50 lat. Każdorazowo czas trwania koncesji zostanie określony w decyzji przyznającej koncesję.
 

 

Konkuperacja

(czasami nazywana również konkurencyjną kooperacją lub współkonkurencją) – neologizm opisujący współpracę konkurentów, polegającą na kooperacji obszarach, w których swoim zdaniem nie mają przewagi konkurencyjnej, a mogą podzielić się kosztem.
 

 

Konkurencja

proces, w którym podmioty rynkowe współzawodniczą ze sobą w zawieraniu transakcji rynkowych poprzez przedstawianie korzystniejszej od innych podmiotów oferty rynkowej celem realizacji swoich interesów.
Konkurowanie może się odbywać w oparciu o wiele cech oferty rynkowej, takich jak cena, jakość, forma płatności i wiele innych. W zależności od struktury rynku, na którym zachodzi proces konkurencji, wyróżnia się różne modele konkurencji.
Pojęcie konkurencji dotyczy zarówno producentów, jak i konsumentów. Kupujący także konkurują między sobą o to, aby nabyć ograniczoną ilość dóbr na najkorzystniejszych warunkach. Przykładem ilustrującym konkurowanie między sobą kupujących jest aukcja dzieła sztuki. Jednostkowy charakter dzieła sztuki powoduje, że kupujący mają do czynienia z dobrem rzadkim, w związku z czym muszą złożyć ofertę lepszą od pozostałych uczestników aukcji, jeżeli chcą nabyć dobro dostępne w ograniczonej ilości.
W języku potocznym konkurencja to także grupa przedsiębiorstw tej samej branży, współzawodnicząca z danym podmiotem na tym samym rynku. W szerszym znaczeniu przedsiębiorstwo konkuruje nie tylko z innymi przedsiębiorstwami na swoim rynku, ale także z potencjalnymi uczestnikami rynku, producentami dóbr substytucyjnych, dostawcami, odbiorcami i innymi podmiotami tworzącymi otoczenie konkurencyjne.

 Rodzaje konkurencji 
Monopol – jedna firma mająca decydujący wpływ na przebieg warunków rynkowych
Oligopol – od dwóch (duopol) do kilku (czasem przyjmuje się, że np. siedmiu) firm tej samej branży działających na rynku
O zbliżonym udziale w rynku – od piętnastu do dwudziestu firm, gdzie każda z nich jest na tyle silna, że utrzymuje się na rynku obok innych równie silnych firm konkurencyjnych.
Układ wolnej (pełnej) konkurencji – duża liczba firm o niewielkim udziale w rynku (około 1 – 2%), niemających większego wpływu na kształtowanie cen rynkowych, gdyż to rynek je kształtuje
ze względu na stopień substytucyjności
 

 

Konsolidacja

spojenie, utwierdzenie, umacnianie, zjednoczenie, połączenie, zespolenie. Innymi słowy są to działania prowadzone w celu uzyskania wewnętrznej spójności jakiejś grupy lub struktury i jej umocnienie, a także stan powstały w wyniku tych działań – integracji.

W polskiej literaturze przedmiotu charakterystyczne jest to, że wielu autorów, w odniesieniu do procesów fuzji i połączeń banków, wykorzystuje głównie określenia „procesy konsolidacyjne” oraz „konsolidacja”. W literaturze zagranicznej najczęściej stosowanym terminem dla określenia połączeń między firmami jest mergers&acquisition (M&A) obok takeover, consolidation oraz buyout.

Bardzo często spotyka się określenie merger (fuzja) w powiązaniu z takeover (przejęcie). W związku z tym z fuzją (ang. merger) mamy do czynienia wtedy, gdy dwa (lub więcej) przedsiębiorstwa, początkowo autonomiczne, w wyniku umowy łączą się dla stworzenia nowego przedsiębiorstwa. Każde z nich traci przy tym dotychczasową odrębność i osobowość prawną. Właściciele łączących się przedsiębiorstw otrzymują tytuły własności w przedsiębiorstwie powstałym w wyniku połączenia. W Polsce to zdarzenie często nazywane jest konsolidacją.

Z kolei za przejęcie (ang. acquisitions) uznaje się zdobycie kontroli przez firmę (najczęściej silniejszą ekonomicznie) nad inną firmą przez nabycie jej akcji (udziałów) w liczbie wystarczającej do kontroli i zarządzania. To zdarzenie wielu polskich ekonomistów określa mianem fuzji lub - wymiennie - inkorporacją lub wcieleniem”.

Podział konsolidacji ze względu na formy i rodzaje:
1. poziom zgodności uczestników (połączenia przyjazne – fuzje i wrogie – przy przejęciach przez konkurencję);
2. stopień agresywności (fuzje obronne – dokonuje się ich w celu utrudnienia nabycia powiększonej poprzez fuzję firmy przez niechcianego agresora lub w celu utrzymania pozycji rynkowej wobec możliwości jej utraty; fuzje agresywne mają na celu realizację zamierzonej strategii zewnętrznego rozwoju);
3. formuła formalno-prawna (scalenie poprzez nowe założenie i scalenie poprzez wchłonięcie);
4. formuła organizacyjno-prawna (alianse formalne i nieformalne);
5. charakter zamiaru rozwojowego (fuzje strategiczne i okazyjne);
6. obszar działania (fuzje krajowe i zagraniczne);
7. źródło finansowania (fuzje finansowane ze środków własnych oraz ze środków obcych);
8. charakter inwestora (fuzje zewnętrzne i wewnętrzne).
 

 

Konsument

(łac. consumens) - w ekonomii osoba nabywająca od przedsiębiorcy towar lub usługę. Nie istnieje uniwersalna prawna definicja konsumenta. W polskim prawie pojęcie konsumenta zostało zdefiniowane w kodeksie cywilnym jako "osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową".

W tradycyjnej ekonomii przyjmuje się, że konsument jest, obok producenta, podstawowym uczestnikiem gry rynkowej. Relacje między oboma tymi podmiotami są istotą funkcjonowania rynku. Gdy wielkość oferty sprzedaży oferowanej przez producentów przekracza zapotrzebowanie konsumentów mówi się o rynku konsumenckim. Gdy sytuacja jest odwrotna, to znaczy na rynku występują silne niedobory produktów i usług mówi się o rynku producenta. W sytuacji, gdy na rynku dominuje jeden producent, który może dyktować ceny i asortyment towarów mówi się o rynku monopolistycznym. W ekonomii i marketingu konsument jest pojęciem w dużym stopniu statystycznym, tzn. nie analizuje się konsumentów jako indywidualne osoby lecz raczej jako rodzaj masy, w której występują określone tendencje i typowe zachowania[4].

Konsumenci w socjologii rozpatrywani są jako komunikatywna publiczność rynkowa. Można ją rozpatrywać w dwóch kategoriach, jako jedną ze stron, z którą komunikuje się przedsiębiorstwo w stosunkach handlowych oraz jak zjawisko ogólnospołeczne.

Komunikatywna publiczność rynkowa to publiczność rynkowa, która za pomocą środków przekazu, tj. czasopism, wystaw, targów i programów konsumenckich prezentuje swoje wymagania wobec producentów. Pojęcie to stworzył i wprowadził Eugen Buβ. Przyjął on dwa założenia, na podstawie których zbudował nowy model rynku. Pierwsze z nich dotyczy integracji i zaufania, które zachodzą na rynku między publicznością rynkową a przedsiębiorstwem. Drugie natomiast związane jest z pełnioną przez przedsiębiorstwo funkcją, która polega na łączeniu się z konsumentami. Według Buβa zachowania producentów i konsumentów objęte są kontrolą o charakterze normatywnym. Uważa on, że ,,kontrola przekształca się z zasad koordynacji normatywnej instytucji społecznych w zasady strukturalne społecznych zachowań". Normatywne zasady można sklasyfikować w dwojaki sposób. Jest to z jednej strony system zachowań przedsiębiorstw i publiczności rynkowej, a z drugiej system norm komunikatywnych publiczności rynkowej. System norm składa się z norm publiczności jako materialnych norm zachowania, wartości, interesów,, zobowiązań, adresatów komunikatywnej publiczności(przedsiębiorców) oraz publiczności rynkowej(grup klientów o podobnych gustach, upodobaniach).

Z pojęciem konsumenta związana jest idea praw konsumenta. Koncepcja konieczności ochrony tych praw wywodzi się z konstatacji, że nawet w sytuacji istnienia rynku konsumenta, są oni słabszymi uczestnikami rynku niż przedsiębiorcy. Przedsiębiorcy mogą bowiem stosować rozmaite nieuczciwe praktyki marketingowo-handlowe, które wpływają na podejmowanie przez konsumentów decyzji sprzecznych z ich faktycznymi interesami. W związku z tym prawodawstwo wielu krajów stosuje rozmaite metody prawnej ochrony tych praw[6].

W Polsce ochrona praw konsumentów zapisana jest w Konstytucji RP w artykule 76:
Władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa.
Ponadto szczegółowe prawa konsumentów zapisane są w kilku ustawach uchwalonych przez Sejm RP i kilkunastu rozporządzeniach Rady Ministrów, z których najbardziej podstawowe znaczenie ma Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej prawa konsumenta są także chronione dziesiątkami szczegółowych norm i zasad opracowanych w dyrektywach Komisji Europejskiej, które zostały podsumowane w broszurze pt. Dziesięć podstawowych zasad wydanej przez tę instytucję w 2007 r.

W Polsce, mimo wpisania pojęcia konsumenta do Konstytucji RP dość długo istniała kontrowersja co do jego definicji prawnej. Dylemat ten został ostatecznie rozstrzygnięty w ramach nowelizacji Kodeksu cywilnego z 14 lutego 2003 r, którego artykuł 22 ustala że:
za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
Najważniejszą polską instytucją stojącą na strazy praw konsumenta jest Prezes Urzedu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes UOKiK). Przy pomocy podlegającego mu urzędu zajmuje się on ochroną zbiorowych interesów konsumentów poprzez przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom rynkowym oraz zwalczaniem niedozwolonych postanowień umownych. Ochroną praw konsumentów zajmują się również powiatowi oraz miejscy rzecznicy konsumentów zajmujący się pomoca przy indywidualnych sprawach konsumentów, a także powołane we współpracy z Dyrekcją Generalną ds. Zdrowia i Ochrony Konsumenta Komisji Europejskiej Europejskie Centrum Konsumenckie zajmujące się pomocą konsumentom dokonującym transakcji w innych krajach Unii Europejskiej, Norwegii lub Islandii oraz edukacją konsumencką. W Polsce działają również organizacje pozarządowe mające na celu ochronę interesów konsumentów, takie jak w szczególności Federacja Konsumentów.
 

 

Kontrakty opcyjne

umowa zawarta pomiędzy nabywcą a sprzedawcą, dająca nabywcy prawo (ale nie obowiązek) zakupu lub sprzedaży określonego instrumentu bazowego, według określonej ceny wykonania i w określonym terminie w przyszłości.
 

 

Kontrola finansowa

szczególny rodzaj kontroli, której przedmiotem są zjawiska i procesy finansowe, dotyczące głównie finansów publicznych. W literaturze występuje także pojęcie kontroli zbieżne z pojęciem ogólnej kontroli gospodarczej. Kontrola finansowa jest elementem procesu zarządzania publiczną gospodarką finansową. Z reguły jest podejmowana przez państwo i zmierza do osiągnięcia zgodności między stanem rzeczywistym (wykonaniem) a stanem obowiązującym (wyznaczeniem). Celem kontroli jest zapewnienie zgodności między przebiegiem a wynikiem określonego działania.

Kontrola finansowa jest więc swoistą działalnością, na którą składają się następujące zasadnicze rodzaje czynności:
ustalenie stanu faktycznego, tj. poszczególnych faz działania oraz jego wyników,
porównanie stanu rzeczywistego z obowiązującymi w danym działaniu wzorcami, w celu wyjaśnienia mogących pojawić się niezgodności,
wykrywanie przyczyn niezgodności zachodzących między rzeczywistym działaniem a wyznaczeniami i sygnalizowanie jednostkom kompetentnym o dokonanych spostrzeżeniach.
Działalność pokontrolna należy zazwyczaj do innych organów systemu zarządzania. Pojęcie kontroli finansowej ma wiele cech wspólnych z innymi pojęciami zbliżonymi, np. z nadzorem, rewizją, inspekcją, weryfikacją, zwłaszcza – analizą.

Nadzór obejmuje czynną ingerencję w działalność nadzorowaną, np. wydawanie zarządzeń na podstawie wyników kontroli. Nadzór jest pojęciem wyraźnie szerszym od pojęcia kontroli, obejmującym m.in. również czynności kontroli, która jednak stanowi tylko część składową, jeden z etapów wykonywania nadzoru, obejmującego zarówno kontrolę, jak i prawo wydawania zarządzeń i poleceń w celu usunięcia stwierdzonych braków. Obejmuje on poza czynnościami właściwymi dla procesu kontroli również typowe czynności pokontrolne. Nadzór łączy się z organizacyjnym lub funkcjonalnym podporządkowaniem oraz odpowiedzialnością za czynności poddawane nadzorowi.

Rewizja łączy się z reguły z kontrolą w dziedzinie finansów, polegającą na bezpośredniej konfrontacji stanu faktycznego środków finansowych i innych składników majątkowych jednostki kontrolowanej z odpowiednią dokumentacją i na ocenie prawidłowości dysponowania tymi składnikami. Konfrontacja ta polega na ocenie prawidłowości dysponowania tymi składnikami, a stan faktyczny musi być w każdym przypadku poparty dokumentacją.

Inspekcja jest to kontrola wykonywana na miejscu, w jednostce kontrolowanej. Jest ona rodzajem kontroli faktycznej, polegającej na bezpośrednim, osobistym obserwowaniu czynności i zasobów, zjawisk i stanów rzeczywistych. Inspekcja to kontrola dokonywana przez bezpośrednią obserwację zachowania się badanej jednostki oraz na porównaniu tego zachowania z zachowaniem poprawnym kontrolowanej jednostki.

Weryfikacja oznacza najczęściej kontrolę następną, będąc w istocie jej synonimem. Na przykład weryfikacja zysków przedsiębiorstwa – dokonywana w celu ustalenia i oddzielenia zysków prawidłowych i nieprawidłowych, w wyniku czego nastąpi odpowiedni ich podział – jest jednym z rodzajów kontroli finansowej o wyraźnie określonym przedmiocie.

Analiza finansowa to działalność, na którą składają się cztery zasadnicze rodzaje czynności:
ustalanie stanu będącego podstawą oceny, jednak nie zawsze stanowiącego wyznaczenie obowiązujące;
ustalanie stanu rzeczywistego (wykonań);
porównywanie obydwu tych stanów w celu ustalenia ich zgodności lub niezgodności;
wyjaśnianie przyczyn stwierdzonej zgodności lub niezgodności.
W analizie punktem wyjścia są rozmaite elementy uznawane za przydatne do oceny danego stanu faktycznego, np. stan analogiczny w okresie ubiegłym, stan przeciętny w wielu jednostkach, tendencja rozwojowa kilku okresów. Analiza służy głównie formułowaniu wniosków dotyczących poprawy analizowanej działalności, przede wszystkim zaś zwiększeniu jej efektywności.
 

 

Kontrolowanie

element zarządzania polegający na porównywaniu informacji o tym, co następuje w trakcie wdrażania planu w życie, z planami.
Działania dostosowawcze: zmiana działań w taki sposób by ich wyniki zbliżyły się do danych zaplanowanych, analiza i ewentualna modyfikacja planu, ponowna ocena.
Fazy procesu kontrolnego: ustalenie norm, celów, metod pomiaru efektywności; ustalenie rzeczywistego stanu działania; porównanie stanu rzeczywistego ze stanem pożądanym w danym działaniu; podjęcie działań korygujących.
Controlling - system sterowania organizacją, zorientowany na wynik i realizowany poprzez planowanie, kontrole i kierowanie. Celem controllingu jest przeprowadzenie korekt i sprawowanie nadzoru nad różnymi dziedzinami działalności firmy. Cel jest realizowany przez tworzenie odpowiednich struktur i procedur wewnętrznych oraz integrowanie celów.
 

 

Kooptacja

sposób uzupełniania lub zmiany składu członkowskiego instytucji lub organu kolegialnego. Kooptacja odbywa się poprzez podjęcie stosownej uchwały przez tę instytucję. Kooptacja jest możliwa bez odwoływania się do woli wyborców czy też rozstrzygnięcia innej instytucji lub sądu.