Słownik

Depozyt

Pod pojęciem depozytu funkcjonuje szereg instytucji odgrywających w prawie dość istotną rolę.
 W skrytce bankowej można przechować w postaci bankowego depozytu wartościowego lub rzeczowego na przykład różne kosztowności jak również dokumenty czy nawet klucze.
Terminem tym określa się umowę przechowania. W umowie tej przechowawca (depozytariusz) zobowiązuje się zachować za wynagrodzeniem lub bez wynagrodzenia w stanie niepogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu przez składającego (deponenta) na przechowanie. Przykładem tej umowy może być pozostawienie samochodu na parkingu strzeżonym, umieszczenie bagażu w przechowalni dworca, oddanie wierzchniego okrycia w szatni. Do zawarcia umowy konieczne jest wydanie rzeczy. Od tej chwili powstają odpowiednie obowiązki przechowawcy i składającego rzecz.
Depozyt nieprawidłowy
Oprócz klasycznego depozytu (umowy przechowania) funkcjonuje także depozyt nieprawidłowy (łac. depositum irregulare). W stosunku tym przechowawcy przysługuje prawo rozporządzania oddanymi mu na przechowanie pieniędzmi albo innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku. Art. 845 k.c. nakazuje odpowiednio stosować przepisy o pożyczce. Depozyt nieprawidłowy może wynikać bądź z przepisów prawa, bądź z okoliczności. Składający do depozytu nieprawidłowego może żądać w każdym czasie zwrotu rzeczy oddanej w przechowanie w miejscu gdzie rzecz miała być przechowywana.

 

 

Deprecjacja

spadek ceny towaru lub dobra. Termin używany w szczególności w odniesieniu do spadku wartości waluty krajowej względem waluty zagranicznej w systemie płynnych kursów walut. W systemie stałego kursu walutowego obniżanie wartości waluty krajowej nazywamy dewaluacją. Deprecjacja (dewaluacja) oznacza obniżenie siły nabywczej danego pieniądza w rozliczeniach międzynarodowych.

Pozytywne skutki deprecjacji:

poprawienie konkurencyjności eksportu,
obniżka kosztów pracy (w gospodarce o sztywnym prawie pracy deprecjacja waluty umożliwia obniżkę płac dzięki iluzji pieniężnej - ludzie dostrzegają realne zmiany wartości pieniądza z opóźnieniem, nominalne natychmiast).
Negatywne skutki deprecjacji:

wzrost kosztów obsługi zadłużenia zagranicznego (budżet ma przychody w walucie krajowej zatem rośnie deficyt),
zwiększenie presji inflacyjnej,
zubożenie społeczeństwa - głównie na skutek obniżenia siły nabywczej płac.
Zjawiskiem odwrotnym do deprecjacji jest aprecjacja.

 

Deregulacja

Obniża wpływ Państwa na ekonomię kraju. Nie uczestniczy w ustalaniu cen oraz jakości dóbr i usług. Deregulacja jest także znoszeniem regulacji prawnych na linii pracownik-pracodawca, poprzez znoszenie lub obniżenie płacy minimalnej. Wiąże się również z liberalizacją i prywatyzacją gospodarki.

 

Dewaluacja

Dewaluacja – reforma pieniężna, polegająca na ustawowym obniżeniu kursu waluty narodowej w stosunku do innych walut przez narodowy bank centralny. Dewaluacja ma na celu m.in. poprawienie bilansu płatniczego. Stosowany jest w przypadku krajów stosujących system sztywnego kursu walutowego, czyli arbitralnie ustalanego przez władze monetarne W przypadku stosowania płynnego kursu walutowego odpowiednikiem dewaluacji jest deprecjacja.

Powodami przeprowadzania dewaluacji mogą być:
Wspieranie eksportu danego kraju
Chęć poprawienia bilansu płatniczego kraju
Bliższe dostosowanie kursów walutowych do realiów rynkowych
 

 

Dobra komplementarne

Dobra komplementarne to dobra, które uzupełniają się w zaspokajaniu konkretnej potrzeby. Wzrost (spadek) ceny jednego z dwóch dóbr, które są względem siebie komplementarne przy innych czynnikach stałych spowoduje spadek (wzrost) popytu na to dobro, a tym samym wywoła spadek (wzrost) popytu na drugie dobro. Stąd też zmiana ceny jednego dobra wpływa na zmianę popytu na drugie.
 

 

Dobra luksusowe

Każde dobro, którego ilość nabywana rośnie w większym stopniu niż dochód i maleje w większym stopniu niż dochód. 

 

Dobra substytucyjne

Dobra substytucyjne, to takie towary i usługi, które ze względu na podobne cechy, funkcje (zastosowanie) czy właściwości zastępują się wzajemnie w zaspokajaniu określonej potrzeby.
Ceny dóbr substytucyjnych, jak i komplementarnych stanowią jeden z czynników określających popyt na dane dobro. Wzrost ceny jednego z substytutów przekłada się na wzrost popytu na drugie dobro, które w tej sytuacji stało się relatywnie tańsze. Dobra substytucyjne charakteryzują się dodatnim współczynnikiem mieszanej elastyczności cenowej popytu.
Substytucyjność dóbr ogranicza wpływ ich cen na inflację, której podstawowym miernikiem jest Wskaźnik Cen Konsumpcyjnych (CPI – consumer price index), będący średnią ważoną cen dóbr kupowanych przez gospodarstwa domowe.
 Typowe przykłady dóbr o charakterze substytucyjnym to:
- masło / margaryna
- kawa / herbata
- jabłka / pomarańcze
- benzyna / gaz
- kino / telewizja
- długopis / pióro
- autobus miejski / samochód osobowy 

 

Dochód

Dochód jest to miara finansowa pożytków czerpanych z różnych źródeł.

W praktyce różne podmioty w różny sposób określają swój dochód. Ponadto wobec niektórych grup podmiotów obowiązują definicje dochodu określone przepisami prawa (np. dochód osobisty do opodatkowania albo dochody obliczane dla potrzeb np. ustalenia zasiłków, preferencyjnego oprocentowania niektórych kredytów itp.)

 Gospodarstwo rolne 
W rachunkowości pełnej gospodarstwa rolnego występują cztery różne miary mające w nazwie słowo dochód. Są to: dochód rolniczy, dochód ogólny, dochód gospodarstwa i dochód osobisty rolnika. Każda z tych miar opisuje finansowy wynik działalności gospodarstwa, tzn. przychody pomniejszone o różnie grupowane wydatki lub koszty. Są to więc miary zbliżone do zysku przedsiębiorstwa.

 Jednostki administracji publicznej
W przypadku jednostek administracji publicznej dochód jest w praktyce równy sumie wpływów (przychodów) z różnych tytułów. Np. w budżecie gminy znajdujemy takie pozycje jak czynsze dzierżawne, opłaty za świadectwa, zaświadczenia i inne dokumenty, opłaty za zarząd, użytkowanie i użytkowanie wieczyste, wpływy z tytułu sprzedaży mienia komunalnego, odsetki za nieterminowe regulowanie należności, prowizje, wpływy z mandatów wystawionych przez straż miejską, z podatków, z opłat skarbowych, z opłat koncesyjnych, z subwencji i dotacji, z rekompensat, z opłat za niektóre usługi.

 Osoby fizyczne 
Dla celów podatkowych w przypadku osób fizycznych, co do zasady, dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania w roku podatkowym. Jeśli suma kosztów uzyskania przychodów danego źródła przekracza sumę osiągniętego z tego źródła przychodów występuje strata.

Ustalając wysokość dochodu do opodatkowania za dany rok podatkowy nie łączy się dochodów i strat z różnych źródeł uzyskania przychodów, co oznacza, iż np. dochód ze stosunku pracy nie może być zniwelowany stratą z działalności gospodarczej. Łączy się natomiast dochody z różnych źródeł przychodów opodatkowanych w ten sam sposób, tzn. dochód ze stosunku pracy łączy się z dochodem z działalności gospodarczej, jeśli dochód z działalności gospodarczej jest opodatkowany wg skali podatkowej, a nie stawką jednolitą 19%. Aktualna ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych[1] wymienia 9 źródeł uzyskania przychodów.

 Osoby prawne
W przypadku osób prawnych nie występuje kategoria źródeł przychodów. Zatem dochodem jest nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągnięta z całej prowadzonej przez osobę prawną działalności w roku podatkowym. W sytuacji odwrotnej występuje strata.

 Osobny artykuł: Zysk (ekonomia).
 Rodzina
Dochody osobiste i dochody rodziny to suma dochodów z różnych źródeł przychodów. Dla wyżej wspomnianych potrzeb oblicza się dochody brutto - przed opodatkowaniem bądź netto - po opodatkowaniu, odejmując od przychodów niektóre wydatki kwalifikowane jako koszty uzyskania. Np. dla obliczenia dochodu brutto z pracy od przychodów odlicza się oprócz innych kosztów uzyskania także składki na ubezpieczenie społeczne, nie odlicza się natomiast podatku dochodowego i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Elementy te odejmuje się natomiast dla obliczenia dochodu netto (na rękę).




 Różnice w dochodach między jednostkami
Mogą one wynikać z następujących przyczyn:

różne potrzeby
różne zdolności i możliwości działania, w możliwościach korzystania z różnych dóbr
różne wyposażenie w zasoby
różne prawa, którymi mogą dysponować jednostki
różnice w wysiłku, udziale w wynikach czy produkcyjności
różnice w przekonaniach co do dóbr
różnice w gustach

 

Dom maklerski

Jest to przedsiębiorstwo prowadzące działalność maklerską. Działalność ta obejmuje m.in.:
    * oferowanie papierów wartościowych na rynku pierwotnym,
    * przeprowadzanie transakcji kupna-sprzedaży papierów wartościowych na cudzy rachunek (na zlecenie inwestorów) tzw. usługi brokerskie,
    * przeprowadzanie transakcji kupna-sprzedaży papierów wartościowych na własny rachunek,
    * zarządzanie portfelem papierów wartościowych na zlecenie inwestora,
    * doradztwo inwestycyjne,
    * prowadzenie rachunków inwestycyjnych,
    * pośrednictwo w obrocie papierami wartościowymi na rynkach zagranicznych. 

 

Domena działania

Najważniejszy bądź znaczący obszar działania firmy, najważniejsza grupa potrzeb, które firma zaspokaja bądź zamierza zaspokajać na danym segmencie rynku. Domeny mogą być główne, specjalne bądź marginesowe. Przedsiębiorstwo powinno się koncentrować na domenach (domenie) głównych, tzn. rozpoznawać atrakcyjność przyszłych rynków lub nabywców i weryfikować pod kątem ich potrzeb swoją siłę kreatywną niezbędną do walki konkurencyjnej. Powinno stale doskonalić swoje warianty programów i środków, a w ślad za tym weryfikować zakres i lokalizację tworzenia wartości; od uwarunkowań popytu, konkurencji, czynników i dostawców w każdej branży i w każdym miejscu i przenosić nawet całe domeny do innych przedsiębiorstw lub na inne miejsce, a przede wszystkim tworzyć własny rynek i własnych klientów.
Dobrze wybrana domena działania powinna zapewnić firmie powodzenie na rynku i przewagę strategiczną.
 

 

Doradca finansowy

Doradca finansowy – zawód wykonywany przez osoby fizyczne dokonujące sprzedaży produktów finansowych, oferując je nabywcy. Najczęściej doradcy finansowi pośredniczą w uzyskiwaniu kredytów, zakupie produktów inwestycyjnych (funduszy inwestycyjnych, lokat bankowych) oraz produktów ubezpieczeniowych (na życie, majątkowych i innych).

 Doradca finansowy a doradca inwestycyjny 
Pojęcie doradcy finansowego bywa często mylone w warunkach polskich z prawnie chronionym tytułem doradcy inwestycyjnego.

Doradca inwestycyjny to osoba, która zaliczyła pozytywnie egzamin organizowany przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz została wpisana na listę doradców inwestycyjnych, uprawniona m.in. do zarządzania aktywami funduszy inwestycyjnych oraz doradztwie dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii przedsiębiorstw, działalności związanej z łączeniem, podziałem oraz przejmowaniem innych podmiotów.

Doradca finansowy dokonuje aktywnej, bezpośredniej sprzedaży instrumentów finansowych odbiorcom ostatecznym (konsumentom), najczęściej drogą telefoniczną bądź w punktach obsługi klienta, należących do przedsiębiorstw zajmujących się sprzedażą produktów finansowych.

Komisja Nadzoru Finansowego pracuje obecnie nad koncepcją zmiany przepisów, która z jednej strony nie pozwalałaby sprzedawcom usług finansowych udawać, że doradzają klientowi, a z drugiej strony nie wprowadzała sztucznych biurokratycznych barier niezgodnych z zasadą swobody działalności gospodarczej[1].
 

 

Doradca inwestycyjny

Przez wykonywanie zawodu doradcy inwestycyjnego rozumie się m.in.:

zarządzanie portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba maklerskich instrumentów finansowych;
doradztwie inwestycyjnym w zakresie instrumentów finansowych;
doradztwie dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii przedsiębiorstwa lub innych zagadnień związanych z taką strukturą lub strategią;
doradztwie i innych usługach w zakresie łączenia, podziału oraz przejmowania przedsiębiorstw.
Doradca inwestycyjny, wykonując zawód, jest obowiązany działać zgodnie z przepisami prawa i zasadami uczciwego obrotu oraz mieć na względzie słuszne interesy zleceniodawców. Tytuł zawodowy "doradca inwestycyjny" podlega ochronie prawnej. Prawo wykonywania zawodu doradcy inwestycyjnego przysługuje osobom, które są wpisane na listę doradców.

Na listę doradców może być wpisana osoba fizyczna, która:

posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
korzysta z pełni praw publicznych;
nie była uznana prawomocnym orzeczeniem za winnego przestępstwa skarbowego, przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi;
złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin organizowany przez Komisję Nadzoru Finansowego (dawniej Komisję Papierów Wartościowych i Giełd)
Egzaminy na doradcę inwestycyjnego są sprawdzianem przygotowania kandydatów z następujących dziedzin:

prawo cywilne;
prawo gospodarcze;
prawo podatkowe i dewizowe;
prawo papierów wartościowych, instrumenty finansowe oraz obrót takimi instrumentami;
działalność maklerska oraz działalność powiernicza;
system depozytowo-rozliczeniowy w zakresie obrotu instrumentami finansowymi;
rynek finansowy;
tworzenie i funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych;
komercjalizacja i prywatyzacja przedsiębiorstw;
zasady rachunkowości, w tym Międzynarodowe Standardy Rachunkowości;
rynek towarów giełdowych;
matematyka finansowa;
analiza finansowa;
strategie inwestycyjne;
ekonomia;
statystyka;
finanse publiczne;
finanse przedsiębiorstw;
zarządzanie portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba maklerskich instrumentów finansowych;
etyka zawodowa.
W Polsce do roku 2005 licencję doradcy inwestycyjnego zdobyło ok. 200 osób. Egzamin na doradcę jest trzyetapowy.

Międzynarodowy odpowiednik doradcy inwestycyjnego to CFA.

Doradca inwestycyjny z mocy obowiązującego prawa może zasiadać w radach nadzorczych spółek z udziałem skarbu państwa.

 

Doradztwo inwestycyjne

Doradztwo inwestycyjne - czynność polegająca na przygotowaniu w oparciu o potrzeby i sytuację klienta pisemnej lub ustnej rekomendacji która dotyczy:
kupna, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu określonych instrumentów finansowych albo powstrzymania się od zawarcia transakcji dotyczącej tych instrumentów;
wykonania lub powstrzymania się od wykonania uprawnień wynikających z określonego instrumentu finansowego do zakupu, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu instrumentu finansowego. (art. 76 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi)
Od 1 stycznia 2009 r. zmieni się w ustawie o rachunkowości definicja inwestycji. Zgodnie z nowym brzmieniem, inwestycją będziemy nazywać aktywa posiadane w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych.
"W myśl znowelizowanego przepisu jednostki będą mogły kwalifikować do tej grupy aktywów m.in. nieruchomości wytworzone we własnym zakresie (np. wybudowany budynek), które nie będą użytkowane przez jednostkę na jej własne potrzeby, lecz będą utrzymywane w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych. Według nowej definicji o kwalifikacji aktywów do inwestycji będzie decydować aktualny sposób ich wykorzystywania, a nie cel nabycia"

 

 

Dotacja

Dotacje celowe są to środki przeznaczone na:
Finansowanie lub dofinansowanie:
zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami,
ustawowo określonych zadań, w tym zadań z zakresu mecenatu państwa nad kulturą, realizowanych przez jednostki inne niż jednostki samorządu terytorialnego,
bieżących zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego,
zadań agencji wykonawczych,
zadań zleconych do realizacji organizacjom pozarządowym,
kosztów realizacji inwestycji;
Dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych w zakresie określonym w odrębnych ustawach.
Dotacjami celowymi są także środki przeznaczone na:
realizację pewnych programów finansowanych , wydatkowane przez podmioty realizujące te programy, inne niż państwowe jednostki budżetowe;
realizację projektów pomocy technicznej finansowanych z udziałem środków europejskich i innych środków,
finansowanie lub dofinansowanie zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty, ze środków przekazywanych przez jednostki,
współfinansowanie realizacji programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

 

Dumping

Dumping polega na sprzedaży produktów eksportowanych po cenach niższych niż koszty ich wytworzenia bądź po cenach niższych takiego samego lub podobnego produktu oferowanego na rynku krajowym. Dumping jest praktyką niebezpieczną, zagrażającą przemysłowymi krajowemu.


 

 

Dyfuzja innowacji


Sposób, dzięki którym innowacje technologiczne są rozpowszechniane, kanałami rynkowymi i nierynkowymi, z miejsca powstania (pierwszego na skalę światową wdrożenia) do różnych krajów i regionów oraz do różnych dziedzin gospodarki (rynków) i przedsiębiorstw. Bez procesów dyfuzji nie byłoby szerszego ekonomicznego oddziaływania i efektów ekonomicznych innowacji. W procesie dyfuzji innowacji nowe lub ulepszone produkty wprowadzone przez jedno przedsiębiorstwo mogą stać się dla innego przedsiębiorstwa nowymi lub ulepszonymi procesami. 

 

Dyskonto weksla

Zakup przez bank weksla przed terminem jego płatności po cenie pomniejszonej o kwotę odsetek dyskontowych (potocznie określanych mianem dyskonta). Wysokość potrącanej kwoty zależy od wysokości stosowanej przez bank stopy dyskontowej oraz ilości dni liczonych od daty przyjęcia weksla do dyskonta do dnia jego płatności. Ponadto dyskontowany weksel powinien: być podpisany przez co najmniej dwóch solidnych płatników - wystawcę weksla, poręczyciela (zob. też poręczenie wekslowe), indosanta lub akceptanta; posiadać określoną datę płatności; mieć uiszczoną opłatę skarbową; jako miejsce płatności powinien wskazywać oddział banku prowadzący rachunki dłużnika; posiadać bezwarunkowy akcept trasata obejmujący całą sumę wekslową.
 

 

Działalność spin off

Spin off - przedsiębiorstwo powstałe poprzez wydzielenie się z jednostki macierzystej, którego celem jest komercjalizacja wiedzy naukowej i technologii. Jest to element przedsiębiorczości akademickiej. Dynamiczny rozwój tego typu przedsięwzięć nastąpił w 2 połowie XX w. w USA.

Wyróżnia się firmy spin off powstałe jako jednostki wydzielone z korporacji w celu realizacji konkretnego projektu technologicznego oraz wydzielone z placówek naukowych, których celem jest komercjalizacja technologii i transfer wiedzy[1].

Do najważniejszych cech charakterystycznych tego typu przedsięwzięć, według badań OECD, zaliczają się[2]:

pracownicy instytucji naukowej lub publicznej wśród założycieli,
korzystanie z technologii wytworzonej w instytucji naukowej lub publicznej,
studenci lub absolwenci wśród założycieli,
rozpoczęcie działalności za pośrednictwem inkubatora lub parku technologicznego przy placówce naukowej,
wsparcie kapitałowe ze strony placówki naukowej.

 

Działalność spin out

Spin Out to rodzaj oddzielenia, od spółki dominującej, części przedsiębiorstwa, które staje się niezależne. Spółka docelowa otrzymuje część majątku, praw własności intelektualnej i patentów, technologii oraz klientów od spółki dominującej. Najczęściej spin out występuje gdy właściciele kapitału spółki dominującej otrzymują udziały w nowo utworzonej firmie, ale warto wspomnieć, że nie muszą posaidać większości uprawnień decyzyjnych.




 

 

Działania marketingowe

Działania marketingowe - Dzielone są na cztery podstawowe typy. Są to: cena, produkt, dystrybucja i promocja.
Współcześnie zdarza się, iż specjaliści do spraw marketingu wyróżniają kolejne elementy - ludzie (people), świadectwo materialne (physical evidence), zestaw - opakowanie (package), proces, przyzwolenie (permission), rekomendację (pass-along), pozycjonowanie (plasowanie), nagłośnienie (publicity), czynnik wyróżniający (purpurowa krowa - purple cow).