Słownik

Oszczędności

polega na rezygnacji z bieżącej konsumpcji z nadzieją na większy zakup w przyszłości. Zamiast trzymać zaoszczędzoną gotówkę w portfelu zanoszę ją do banku i wpłacam na rachunek oszczędnościowy, gdyż to jest bardziej opłacalne ze względu na odsetki wypłacane przez bank (nawet jeśli bank pobierze jakąś kwotę co miesiąc za prowadzenie mojego rachunku bankowego).
Co bank robi z moimi pieniędzmi? Pożycza je tym, którzy mają pomysł, jak je zainwestować – przede wszystkim przedsiębiorcom tworzącym nowe technologie czy budującym domy. Jak wiadomo, inwestycje zwiększają majątek, przez co – jak trafnie mówi przysłowie – „narody się bogacą”. Oczywiście część ze zgromadzonych oszczędności banki przeznaczają na kredyty konsumpcyjne, których ogólna masa również wpływa na „tworzenie bogactwa”.
Oszczędzanie jest ważne, gdyż przyczynia się do wzrostu bogactwa. We współczesnym świecie otwartych granic, gdy kapitał potrzebny do inwestycji można „zaimportować” zza granicy, nie jest ono warunkiem koniecznym rozwoju; wciąż jednak pełni ważną rolę.
 

 

Outsourcing

angielski skrót od outside-resource-using, oznaczającym korzystanie z zasobów zewnętrznych. Pojęcie to po raz pierwszy zostało użyte w 1979 r. i odnosiło się do kupowania niemieckich projektów przez brytyjski przemysł motoryzacyjny. Sama koncepcja biznesowa powstała jednak wcześniej. Już w 1923 r. Henry Ford stwierdził, że:
„Jeśli jest coś, czego nie potrafimy zrobić wydajniej, taniej i lepiej niż konkurenci, nie ma sensu, żebyśmy to robili i powinniśmy zatrudnić do wykonania tej pracy kogoś, kto zrobi to lepiej niż my
”Pierwotnie outsourcing rozumiany był jako strategia zaopatrzenia stosowana przez firmy produkcyjne, głównie motoryzacyjne, polegająca na rezygnacji z wytwarzania wszystkich prefabrykatów niezbędnych do produkcji, na rzecz pozyskiwania ich od innych producentów[2]. Pod koniec XX w. termin outsourcing zaczął być stosowany ogólnie do opisu strategii powierzania operacji wspierających główną działalność przedsiębiorstwa podmiotom zewnętrznym, specjalizującym się w zarządzaniu nimi. Obecnie outsourcing traktowany jest jako nowoczesna strategia zarządzania, polegająca na oddaniu innemu przedsiębiorstwu zadań nie związanych bezpośrednio z podstawową działalnością firmy, dzięki czemu może ona skupić swoje zasoby i środki finansowe na tych obszarach, które stanowią podstawę jej działań i w których osiąga przewagę konkurencyjną.

Gwałtowny wzrost zainteresowania outsourcingiem notuje się na rok 2004, kiedy to zaczęto wskazywać na poważną rolę w gospodarce światowej outsourcingu zagranicznego (offshore outsourcing lub offshoring) i publicznie analizować wpływ stosowania tej strategii w krajach rozwiniętych na wzrost bezrobocia i stagnację gospodarczą.

Najważniejszymi powodami stosowania outsourcingu przez przedsiębiorstwa jest możliwość:
redukcji i kontroli kosztów operacyjnych,
uzyskania dostępu do mocy produkcyjnych najlepszej jakości,
zwolnienia własnych zasobów do innych celów,
uzyskania zasobów, którymi przedsiębiorstwo nie dysponuje,
przyspieszenia pojawienia się korzyści wynikających z restrukturyzacji,
uporania się z funkcją trudną do wykonywania lub niemożliwą do kontrolowania,
pozyskania kapitału,
podziału ryzyka,
dopływu gotówki.

Badania przeprowadzone w 2002 r. przez portal Information Week na 700 przedsiębiorstwach ze Stanów Zjednoczonych wskazały, że ponad 60% respondentów wskazało oszczędności jako podstawowy cel zastosowania outsourcingu. Ponad połowa ankietowanych wymieniła również kwestie specjalizacji operacyjnej i sprawy pracownicze.

Proces wdrażania outsourcingu w przedsiębiorstwie można podzielić na dwanaście podstawowych etapów:
1.sprecyzowanie celów i wymagań,
2.zaplanowanie procesu,
3.określenie potencjalnych dostawców, stopnia ich zainteresowania kontraktem i nawiązanie kontaktów,
4.rozmowy z kierownictwem i głównymi zainteresowanymi stronami,
5.rozmowy z właściwym personelem, innymi pracownikami oraz osobami spoza firmy,
6.wstępna selekcja dostawców i przekazanie im informacji i warunków,
7.ocena odpowiedzi dostawców i dalsze rozmowy,
8.uzyskanie aprobaty kierownictwa wyższego szczebla w koniecznych sprawach,
9.wyznaczenie i szkolenie zespołu ds. zarządzania kontraktem,
10.negocjowanie kontraktu i uzgodnienie charakterystyki świadczonej usługi,
11.okres przejściowy wyznaczony przez wcześniejsze etapy procesu,
12.zarządzanie kontraktem w sposób uzgodniony z dostawcą w fazie negocjacyjnej.

Zastosowanie outsourcingu jest procesem trudnym i skomplikowanym. Według badań Gartnera ponad 50% kontraktów outsourcingowych podlega renegocjowaniu, z czego 20% w trakcie pierwszych 12 miesięcy obowiązywania.
 

 

Paragon

dokument potwierdzający dokonanie zakupu. Przez sprzedawców posiadających kasy fiskalne wydawany jest paragon fiskalny, zawierający m.in. dane sprzedawcy, informacje o cenie produktu oraz naliczonym podatku od towarów i usług (VAT). Powinien być wydawany przy każdej transakcji bez potrzeby dodatkowych starań ze strony klienta.
W języku potocznym mianem paragonu określa się dowolny dokument, zwykle wydrukowany na papierze z rolki, potwierdzający dokonanie transakcji, np. stanowiący dowód zapłaty za kupiony towar, wykonaną usługę lub potwierdzenie pobrania gotówki drukowane przez bankomaty.
 

 

Pensja

Płaca inaczej: wynagrodzenie, zapłata, gratyfikacja - wypłaty pieniężne oraz wartość tzw. świadczeń w naturze (towary, materiały, usługi itp.) lub ekwiwalenty wypłacane pracownikom lub innym osobom fizycznym przez pracodawcę za wykonaną na jego rzecz pracę.
 
Wartość wynagrodzenia ustalana jest przy zawieraniu umowy (o pracę, dzieło lub zlecenie), a więc przed wykonaniem pracy lub dzieła. Wynagrodzenie obciążone jest podatkiem dochodowym oraz składkami ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, dlatego rozróżnia się:

płacę brutto - jest to łączna kwota stanowiąca koszt pracodawcy z tytułu wynagrodzenia
płacę netto - jest to kwota wynagrodzenia brutto pomniejszona o kwotę należnego podatku dochodowego oraz składek ubezpieczeniowych

Z punktu widzenia pracodawcy wynagrodzenia dzielą się na
wynagrodzenia osobowe - wynikające z tytułu umowy o pracę
wynagrodzenia bezosobowe - wynikające z tytułu umowy o dzieło, zlecenia lub agencyjnej

Na wynagrodzenia osobowe składają się:
wynagrodzenie zasadnicze
dopłaty (premie, wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, dodatek stażowy, dodatek funkcyjny, dodatek za pracę w warunkach szkodliwych itp.)
płace uzupełniające (za czas nieprzepracowany np. wynagrodzenie za czas choroby)
ekwiwalenty za niewykorzystany urlop

Do wynagrodzeń nie zalicza się w rozumieniu przepisów:
świadczeń wypłacanych ze środków ZUS
ekwiwalentów (np. za odzież roboczą, używanie własnych samochodów itp.)
kosztów podróży służbowych
wypłat z tytułu projektów wynalazczych i racjonalizatorskich

Potrącenia
Z ustalonego w umowie wynagrodzenia brutto obligatoryjnie potrącane są różne elementy, w zależności od rodzaju zawartej umowy oraz kilku innych warunków:

Tytuł potrącenia Umowa o pracę Umowa zlecenie i agencyjna Umowa o dzieło
zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych według skali podatkowej 19% wynagrodzenia brutto pomniejszonego o 20% zryczałtowanych kosztów uzyskania 19% wynagrodzenia brutto pomniejszonego o 20% lub 50% zryczałtowanych kosztów uzyskania
składki na ubezpieczenia emerytalne zawsze uwarunkowane jeśli umowę zawarto z własnym pracownikiem
rentowe zawsze
chorobowe zawsze
zdrowotne częściowo potrącane z zaliczki podatku dochodowego
inne potrącenia obowiązkowe wynikające z tytułów egzekucyjnych i wykonawczych   

Potrącenia dobrowolne dotyczą wynagrodzeń wypłacanych z tytułu umowy o pracę. Pracownik musi na nie złożyć pisemną zgodę. Do takich potrąceń należą np. składki na ubezpieczenie grupowe, składki na związki zawodowe, kluby sportowe, wpłaty do kasy zapomogowo-pożyczkowej itp.

Wypłata wynagrodzenia może odbywać się w kasie pracodawcy (wypłata gotówkowa) lub może być przekazywana na wskazany przez pracownika rachunek bankowy.
 

 

Pesel

skrót od nazwy "Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności". Jest on prowadzony w Polsce od 1979 przez organy państwa na mocy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.)[1] i zawiera dane osób przebywających stale na terytorium RP, zameldowanych na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, a także osób ubiegających się o wydanie dowodu osobistego lub paszportu, a także osób, dla których odrębne przepisy przewidują potrzebę posiadania numeru PESEL.

 Elementy rejestru 
Tworzony rejestr zawiera następujące dane:

1.numer PESEL,
2.nazwisko i imiona aktualne,
3.nazwisko rodowe,
4.nazwiska i imiona poprzednie,
5.imiona i nazwiska rodowe rodziców,
6.data i miejsce urodzenia,
7.płeć,
8.obywatelstwo,
9.numer aktu urodzenia i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który ten akt sporządził,
10.stan cywilny,
11.imię i nazwisko rodowe małżonka,
12.data zawarcia związku małżeńskiego, numer aktu małżeństwa i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który ten akt sporządził, data rozwiązania związku małżeńskiego, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który rozwiązał małżeństwo, data zgonu małżonka, numer aktu zgonu i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który ten akt sporządził,
13.adres i data zameldowania na pobyt stały,
14.poprzednie adresy zameldowania na pobyt stały wraz z określeniem okresu zameldowania, tryb wymeldowania,
15.adres zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące wraz z określeniem okresu zameldowania,
16.stopień wojskowy, nazwa, seria i numer wojskowego dokumentu osobistego,
17.seria i numer aktualnego dowodu osobistego oraz serie i numery poprzednich dowodów osobistych oraz daty ich wydania, daty ważności, oznaczenie organów wydających,
18.data zgonu oraz numer aktu zgonu i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który akt sporządził,

ponadto dla cudzoziemców:
1.seria i numer karty pobytu wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub nadaniem statusu uchodźcy w RP oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
2.seria i numer karty pobytu obywatela Unii Europejskiej wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt na terytorium RP oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
3.seria i numer dokumentu pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej wydanego w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt na terytorium RP oraz data jego wydania, data ważności, oznaczenie organu, który go wydał,
4.seria i numer karty pobytu wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub zgody na pobyt tolerowany oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
5.seria i numer karty pobytu obywatela Unii Europejskiej wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
6.seria i numer dokumentu pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej wydanego w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP oraz data jego wydania, data ważności, oznaczenie organu, który go wydał,
7.seria i numer tymczasowego zaświadczenia tożsamości cudzoziemca oraz data jego wydania, data ważności, oznaczenie organu, który je wydał.

System PESEL zrealizowany jest w technologii mainframe. Działa na komputerze o architekturze IBM zSeries, pod kontrolą systemu operacyjnego z/OS. Baza danych używana do przetwarzania systemu PESEL to SZBD (System Zarządzania Bazą Danych) JANTAR. Aplikacja systemu PESEL została napisana w całości w assemblerze systemu mainframe. Dostęp do bazy danych dla użytkowników on-line realizowany jest za pośrednictwem własnego monitora teletransmisji tzw. "Łącznika"

Zarówno baza danych, monitor teletransmisji jak i oprogramowanie aplikacyjne to w 100% produkty polskie zaprojektowane i wytworzone przez polskich informatyków.

Każdy wpis w rejestrze jest określany unikatowym symbolem jednoznacznie identyfikującym osobę fizyczną.
Numer PESEL jest to 11-cyfrowy, stały symbol numeryczny, jednoznacznie identyfikujący określoną osobę fizyczną.

Zbudowany jest z następujących elementów:
daty urodzenia
liczby porządkowej
płci
liczby kontrolnej
 

Przykładowa postać:
440514 0145 8

cyfry [1-6] – data urodzenia z określeniem stulecia urodzenia
cyfry [7-10] – numer serii z oznaczeniem płci
cyfra [10] – płeć
cyfra [11] – liczba kontrolna
Numer PESEL nadaje minister właściwy do spraw wewnętrznych w formie czynności materialno-technicznej.

Nadanie numeru PESEL następuje za pośrednictwem urzędu gminy właściwego ze względu na miejsce zamieszkania.

 Data urodzenia 
Numeryczny zapis daty urodzenia przedstawiony jest w następującym porządku: dwie ostatnie cyfry roku, miesiąc i dzień. Dla odróżnienia poszczególnych stuleci przyjęto następującą metodę kodowania:

dla osób urodzonych w latach 1900 do 1999 – miesiąc zapisywany jest w sposób naturalny
dla osób urodzonych w innych latach niż 1900 – 1999 dodawane są do numeru miesiąca następujące wielkości:
dla lat 1800-1899 - 80
dla lat 2000-2099 - 20
dla lat 2100-2199 - 40
dla lat 2200-2299 - 60
Przyjęta metoda kodowania miesiąca urodzenia pozwala na rozróżnienie 5 stuleci. Kolejne miesiące w poszczególnych stuleciach mają następujące numery:

Miesiąc Stulecie
1800 - 1899 1900 - 1999 2000 - 2099 2100 - 2199 2200 - 2299
Styczeń 81 01 21 41 61
Luty 82 02 22 42 62
Marzec 83 03 23 43 63
Kwiecień 84 04 24 44 64
Maj 85 05 25 45 65
Czerwiec 86 06 26 46 66
Lipiec 87 07 27 47 67
Sierpień 88 08 28 48 68
Wrzesień 89 09 29 49 69
Październik 90 10 30 50 70
Listopad 91 11 31 51 71
Grudzień 92 12 32 52 72

Przykładowo osoba urodzona 14 lipca 2002 roku ma następujący zapis w numerze ewidencyjnym:

0 2 2 7 1 4               

 Płeć
Informacja o płci osoby, której zestaw informacji jest identyfikowany, zawarta jest na 10 (przedostatniej) pozycji numeru PESEL.
cyfry 0, 2, 4, 6, 8 – oznaczają płeć żeńską
cyfry 1, 3, 5, 7, 9 – oznaczają płeć męską

Liczba kontrolna i sprawdzanie poprawności numeru 
Jedenasta cyfra jest cyfrą kontrolną, służącą do wychwytywania przekłamań numeru. Jest ona generowana na podstawie pierwszych dziesięciu cyfr. Aby sprawdzić czy dany PESEL jest prawidłowy należy, zakładając, że litery a-k to kolejne cyfry numeru od lewej, obliczyć wyrażenie
1*a + 3*b + 7*c + 9*d + 1*e + 3*f + 7*g + 9*h + 1*i + 3*j
Następnie należy odjąć ostatnią cyfrę otrzymanego wyniku od 10. Jeśli otrzymany wynik nie jest równy cyfrze kontrolnej, to znaczy, że numer zawiera błąd.

Algorytm ma pewną wadę w przydziale wag do poszczególnych elementów, która powoduje, że gdy zamienimy rok z dniem (zamieniając zapis z rr-mm-dd na dd-mm-rr) otrzymamy identyczną sumę kontrolną, jak w numerze z poprawnym zapisem.

W praktyce zdarzają się (a przynajmniej zdarzały i wciąż istnieją) numery PESEL z błędami. Błędy w dacie zwykle były zauważane i poprawiane od razu, lecz zdarzały się też powtórzenia numeru porządkowego, błędy w określeniu płci i błędne cyfry kontrolne, które zostały wychwycone po latach przy okazji wprowadzania PESEL do komputerowych baz danych. W związku z tym nie można zakładać, że wynik sprawdzania jednoznacznie określa istnienie bądź nieistnienie numeru i nie należy stosować algorytmu do generowania liczby kontrolnej na podstawie podanego przez kogoś numeru.
 

 

Pestel

(Political, Economic, Social, Technological, Environmental, Legal) – analiza mająca na celu ocenę środowiska makroekonomicznego firmy. Jest bardzo pomocna przy podejmowaniu wielu strategicznych decyzji dla przedsiębiorstwa, jak np. wejście na rynek zagraniczny, czy kreowanie planów długookresowych. Pomaga przy kreowaniu analizy SWOT przez wskazanie możliwych szans oraz zagrożeń. Jest rozszerzeniem analizy PEST (Political, Econimic, Social, Technological). Polega na opisie wpływów na daną firmę następujących obszarów:

1. Polityczny – Jaki jest stopień interwencji rządu w ekonomię? Jakie dobra i usługi chce dostarczać obywatelom? Czy i w jakim stopniu wspiera finansowo przedsiębiorstwa? Wiele politycznych decyzji może wpływać na sposób funkcjonowania firmy, jak np. poziom edukacji (siły roboczej), zdrowie narodu, jakość infrastruktury (transport).
2. Ekonomiczny – Jakie są stopy procentowe, podatki, rozwój ekonomiczny, inflacja, siła waluty? Każde z tych zagadnień może uniemożliwić prowadzenie danej działalności – np. znacznie podnosząc koszty.
3. Społeczny – Jakie są trendy wśród danego społeczeństwa? Na jakie produkty jest zapotrzebowanie? Jaki jest stosunek ludzi do pracy? Jak wygląda demografia społeczeństwa? (Np. baby boom jest dobrym momentem np. na otwieranie przedszkoli, przedsiębiorstwo starzejące się oznacza np. możliwy wzrost składek na ZUS, zmianę struktury wieku osób zatrudnionych).
4. Technologiczny – Jakich nowych technologii można się spodziewać? Jak one wpłyną na produkty, proces ich wytwarzania, zapotrzebowanie na nie? Jak technologia wpłynie na koszty firmy? Na niektórych rynkach szybko zmieniająca się technologia wpływa na potrzeby częstych inwestycji, na niektórych nowe pomysły kończą cykl życia innych produktów (np. płyty dvd – filmy VHS).
5. Środowiskowy – Jak zmienia się klimat, jakie są prognozy pogody? Np. zmiana temperatur może wpłynąć na takie branże jak ubezpieczeniowa, turystyczna, czy rolniczo – spożywcza. Naciski państwa, społeczeństwa lub zdanie sobie sprawy z globalnego ocieplenia, dziury ozonowej, czy zanieczyszczania środowiska wpływa na konieczność dbania o nie. Aspekty te wpływają również na wzrost popytu na produkty ekologiczne, wzrost podatków i kosztów itd.
6. Prawny – Możemy wyróżnić kwestie prawne dotyczące:
konsumentów (ochrona ich przed nieuczciwymi sprzedawcami, zapewnienie poprzez atesty, że produkt jest bezpieczny itd.);
konkurencji (ochrona przed nieuczciwą konkurencją, prawo dotyczące firm monopolistycznych itd.);
zatrudnienia (pensja minimalna, prawo dotyczące niepełnosprawnych, mobbing itd.);
zdrowia i bezpieczeństwa (zasady BHP).
Środowisko prawne może wpływać na poziom kosztów i popytu.

Przy przygotowaniu analizy PESTEL mogą pojawić się zagadnienia, które pasują do kilku obszarów jednocześnie (np. kwestie ekonomiczne i środowiskowe często wiążą się z prawnymi), należy wówczas zdecydować do którego z nich dana kwestia pasuje najlepiej. Aby analiza była naprawdę pomocna należy patrzeć przyszłościowo oraz zastanowić się które obszary mogą ulec zmianie i stać się znaczące dla danego przedsięwzięcia. Dla każdej firmy kluczowe czynniki będą inne. Firmy działające na rynkach międzynarodowych powinny zrobić odrębną analizę dla każdej jednostki, ponieważ otoczenie makroekonomiczne w różnych krajach może się zdecydowanie różnić. Duże przedsiębiorstwa często wykonują analizę LoNGPESTEL (Local, National, Global, Political, Economic, Social, Technological, Environmental, Legal), która różni się od podstawowej tym, że każdy obszar (polityczny, prawny itd.) analizuje się osobno na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym. Np. obszar społeczny na poziomie lokalnym może dotyczyć struktury wiekowej mieszkańców danego miasta, co wpływa na zatrudnienie, na poziomie kraju może dotyczyć np. popytu na zabawki, na poziomie globalnym może dotyczyć np. migracji. Analiza ta jest przedstawiona zazwyczaj w formie tabelki.
 

 

Pełnomocnictwo

w doktrynie prawa terminem pełnomocnictwo określa się zarówno:
czynność prawną, której treścią jest oświadczenie woli mocodawcy upoważniające osobę lub osoby do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych określonych w pełnomocnictwie. Na podstawie tego umocowania pełnomocnik jest upoważniony do reprezentowania (zastępstwa) mocodawcy, w zakresie określonym w pełnomocnictwie, w stosunkach prawnych z innymi podmiotami prawa;
sam dokument pełnomocnictwa.
Pełnomocnictwo upoważnia, ale nie obciąża pełnomocnika obowiązkiem reprezentowania mocodawcy.

Udzielenie pełnomocnictwa wymaga złożenia oświadczenia woli, którego treścią jest upoważnienie określonej osoby do dokonania w imieniu i ze skutkiem prawnym dla mocodawcy czynności prawnej indywidualnie oznaczonej albo czynności określonych rodzajowo. To oświadczenie nie musi być złożone pełnomocnikowi, może być złożone skutecznie nawet wobec osoby trzeciej albo wobec nieograniczonego kręgu osób.

Istnieje kontrowersyjny pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy, że udzielenie pełnomocnictwa może nastąpić, w konkretnych okolicznościach faktycznych, także w sposób dorozumiany. Pełnomocnictwo legitymuje pełnomocnika do dokonywania czynności prawnych w imieniu mocodawcy zatem jego zakres powinien być wyraźnie i precyzyjnie określony.

Pełnomocnictwo można odwołać w każdym czasie, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Pełnomocnictwo wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie zastrzeżono inaczej, a po wygaśnięciu pełnomocnictwa pełnomocnik obowiązany jest zwrócić pełnomocnictwo mocodawcy.

Od pełnomocnictwa w znaczeniu cywilnoprawnym należy odróżnić pełnomocnictwo procesowe administracyjne mające swoje umocowanie w art. 268a kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Pełnomocnictwo to bowiem nie mieści się w cywilistycznym pojęciu pełnomocnictwa jako umocowania do dokonywania czynności prawnych w imieniu reprezentowanego bowiem jego istotą jest delegacja uprawnień wynikających z przepisów materialnego prawa administracyjnego, a nie dokonywanie czynności prawnych w imieniu reprezentowanego.

W postępowaniu administracyjnym pełnomocnikiem może być osoba posiadającą zdolność do czynności prawnych; przyjmuje się, że może to być osoba nie posiadająca pełnej zdolności do czynności prawnych[1].

Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu, a pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Jeżeli pełnomocnikiem jest adwokat, radca prawny lub rzecznik patentowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Organ administracji publicznej z urzędu bada prawidłowość pełnomocnictwa.

W przypadku niedołączenia pełnomocnictwa przy wniesieniu podania o wszczęcie postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej jest zobowiązany do wezwania wnoszącego podanie do złożenia pełnomocnictwa w terminie siedmiu dni; niedopełnienie tej czynności powoduje pozostawienie podania bez rozpoznania[2]. Tak samo organ powinien postąpić przy dokonaniu pierwszej czynności przez pełnomocnika, jeżeli przy dokonywaniu tej czynności nie dołączy lub nie przedstawi pełnomocnictwa.

Pełnomocnik w postępowaniu sądowoadministracyjnym
Zgodnie z Prawem o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu sądowoadministracyjnym pełnomocnikiem strony może być:
adwokat, radca prawny, inny skarżący lub uczestnik postępowania, rodzice strony, małżonek strony, rodzeństwo strony, zstępni strony, osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.
Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego.

Osoba prawna lub zarząd spółki partnerskiej świadczący pomoc prawną przedsiębiorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej, mogą udzielić pełnomocnictwa procesowego - w imieniu podmiotu, któremu świadczą pomoc prawą - adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli zostały do tego upoważnione przez ten podmiot.

Pełnomocnikami mogą być też inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Są to np.:
doradca podatkowy w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych,
rzecznik patentowy w sprawach własności przemysłowej.

Przepisy kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie znają następujące ich rodzaje:
1.pełnomocnictwo ogólne - obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu; wymaga formy pisemnej pod sankcją nieważności,
2.pełnomocnictwo rodzajowe - dotyczy ono określonej kategorii czynności prawnych, do których umocowany będzie pełnomocnik; nie jest ono dopuszczalne w zakresie tych czynności, do których dokonania konieczne jest pełnomocnictwo szczególne,
3.pełnomocnictwo do poszczególnych czynności - dotyczy indywidualnie określonej czynności prawnej,
4.prokura - pełnomocnictwo udzielane przez przedsiębiorcę, choć przedsiębiorcy mogą udzielać także innych form pełnomocnictwa, wymienionych powyżej.
 

 

Plan marketingowy

dokument sporządzanym w formie pisemnej. Zawiera on zamierzenia i cele firmy-przedsiębiorstwa w stosunku do rynku, to jest: zamierzenia dotyczące wyboru rynków rodzaju wytwarzanych produktów, udziału produktów firmy w rynku, cen, dystrybucji oraz programu promocji.
 

 

Planowanie

planowanie działalności tworzy zespół czynników polegający na wyznaczaniu działań zmierzających do realizacji określonych celów w przyszłości na podstawie wyboru jednego z wielu różnych sposobów postępowania.

Pojęcie planowania wyróżnia następujące czynności:
1. Określenie działań w przyszłości na podstawie prognozowania działań z przeszłości i teraźniejszości
2. Zdeterminowanie celów działalności przedsiębiorstwa tj. pożądanych kierunków działań i poziomów realizacji w określonych przedziałach czasowych odbiegających często od poziomu działań prognozowanych.
3. Wyznaczanie alternatywnych ścieżek postępowania umożliwiających realizacje celów, stanów pożądanych, a nie prognozowanych.
4. Wybór jednego z alternatywnych sposobów postępowania traktowanego jako ciąg powiązanych ze sobą decyzji umożliwiających realizację celów przedsiębiorstwa.
5. Określenie zasad kontroli realizacji opracowanego planu tj. systemu mierników i sposobu ich realizacji oraz sposobów postępowania w przypadku ich nie przestrzegania.

FUNKCJE PLANOWANIA określają elementy: - przedmiot planowania, podmioty planistyczne, a więc zespoły ludzkie przygotowujące te plany; procedura planowania.  W wyniku procesu planowania powstają dokumenty w postaci planów.

FUNKCJE PLANÓW:           
1. poznawcza - jako wynik analiz i prognoz dotyczących zasobów przedsiębiorstwa i warunków otoczenia
2. koordynacyjna - podstawa wyznaczania zadań dla komórek przedsiębiorstwa i zasad ich współdziałania w realizacji zadań
3. weryfikacyjna - plany stanowią źródło oceny realności przyjętych zadań, czy dla tak postawionych zadań mamy środki.
4. motywacyjna - plan stanowi wspólną płaszczyznę wypracowania zasad pracy zespołowej.
5. kontrolna - na podstawie planu możemy określić zespół wskaźników, które będą stanowiły podst. oceny stopnia realizacji zadań i umożliwiały wypracowanie procedur korygujących, umożliwiających realizację tych zadań.

 

Podatek

świadczenia pieniężne o charakterze przymusowym, nieodpłatnym i ogólnym, noszone przez osoby fizyczne i jednostki gospodarcze na rzecz władzy publicznej. Świadczenia te umożliwiają tejże władzy realizację jej zadań publicznych i społecznych. Aby dane świadczenia na rzecz władzy publicznej można było nazwać podatkiem, powinno się ono charakteryzować wszystkimi cechami wymienionymi w definicji podatku.

Wyróżniamy przy tym podatki :

> w wąskim znaczeniu, do których zaliczamy wszystkie świadczenia pieniężne, oficjalnie nazywane podatkami, w Polsce nie są one tak wysokie jak w państwach Europy Zachodniej(wyjątek.: VAT, Akcyza)

> w szerokim znaczeniu, obejmujące podatki w ścisłym znaczeniu, oraz wszelkiego rodzaju inne świadczenia pieniężne, charakteryzujące się cechami wymienionymi w definicji podatków. Są to np.: cła, wpłaty z zysku dokonywane przez przedsiębiorstwa państwowe i jednoosobowe spółki Skarbu Państwa. Aktualnie wpłata ta wynosi 15% zysku po odliczeniu podatku dochodowego.

W Polsce wysokie są innego rodzaju świadczenia pieniężne spełniające cechy podatków, charakteryzują się cechami wymienionymi w definicji podatków. Do tego typu świadczeń zaliczamy m.in.:

- składkę ubezpieczeń społecznych

- składkę na fundusz pracy

- wszelkiego rodzaju inne składki i wpłaty na fundusze celowe, jeżeli mają one charakter przymusowy
 

 

Podatek dochodowy - PIT

(PIT od ang. Personal Income Tax, czyli podatek od dochodów osobistych) – podatek bezpośredni obejmujący dochody uzyskiwane przez osoby fizyczne. Polski podatek dochodowy od osób fizycznych uregulowany jest ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. z późn. zm. Ponadto prawa i obowiązki podatnika tego podatku wynikają z szeregu postanowień Konstytucji RP, wielu ustaw i ratyfikowanych umów międzynarodowych oraz rozporządzeń wykonawczych.

"PIT" to również nazwa druków urzędowych udostępnianych przez Ministerstwo Finansów, na których podatnicy składają swoje roczne deklaracje rozliczeniowe dotyczące podatku od dochodów osobistych.

Podatnikami podatku dochodowego są osoby fizyczne. Ani Ordynacja podatkowa, ani inne ustawy podatkowe czy też przepisy prawa podatkowego nie definiują pojęcia „osoba fizyczna”. Przy ustalaniu definicji osoby fizycznej pomocnymi są uregulowania art. 8 kodeksu cywilnego, który mówi iż każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.

Oddzielnym problemem jest kwestia ustalania istnienia obowiązku podatkowego w stosunku do dochodów uzyskiwanych poza terytorium kraju. Może istnieć tu zjawisko tzw. podwójnego opodatkowania, czyli sytuacja gdy ten sam dochód został opodatkowany zarówno w państwie jego uzyskania jak i w kraju zamieszkania. Zapobieganiu podwójnemu opodatkowaniu dochodów osób fizycznych służyć mają przede wszystkim zawierane w tym celu bilateralne umowy w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu.

Podmiotowość w polskim podatku dochodowym od osób fizycznych oparta została przede wszystkim na tzw. zasadzie rezydencji, czyli zależy od miejsca zamieszkania osoby fizycznej i jest związana z tzw. nieograniczonym obowiązkiem podatkowym. Osoba posiadająca miejsce zamieszkania na terytorium RP płaci podatek od całości swych dochodów krajowych i zagranicznych, bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.

Gdy brak jest przesłanek do przyporządkowania obowiązku podatkowego kryteriom rezydencji, stosuje się przyporządkowanie wg zasady źródła, tj. według miejsca osiągania dochodów i konstrukcję tzw. ograniczonego obowiązku podatkowego. Podatnikami podatku dochodowego mogą być zatem i osoby fizyczne niemające miejsca zamieszkania ani stałego pobytu na obszarze Polski, ale tutaj osiągające dochody. Ograniczony obowiązek podatkowy polega na tym, iż osoba fizyczna niemająca na terytorium RP miejsca zamieszkania podlega opodatkowaniu od dochodów uzyskanych na jej obszarze na podstawie stosunku służbowego lub stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia, oraz od innych dochodów uzyskiwanych w Polsce (np. z tytułu dywidend, kontraktów menedżerskich). Takie szerokie określenie polskiej jurysdykcji podatkowej może doprowadzić do podwójnego opodatkowania tych samych dochodów osiąganych przez jedną osobę w państwie miejsca zamieszkania i w państwie źródła przychodów. Podwójnemu opodatkowaniu dochodów osób fizycznych zapobiegać mają z jednej strony postanowienia wewnętrznego prawa podatkowego, z drugiej strony natomiast umowy międzynarodowe o unikaniu podwójnego opodatkowania. Obecnie na świecie są stosowane następujące metody w celu uniknięcia tego niekorzystnego dla podatnika zjawiska:

środki jednostronne (unilateralne) - polegające na zrezygnowaniu przez dane państwo z przysługujących mu wierzytelności podatkowych w stosunku do określonego podatnika lub z określonych tytułów; znajdują one zastosowanie w przypadku braku bilateralnych i multilateralnych porozumień międzynarodowych; będą to m.in.
instytucja ograniczonego obowiązku podatkowego (art. 3 ust. 2a u.p.d.o.f.),
przewidziane postanowieniami art. 27 ust. 8 i ust. 9 u.p.d.o.f. specjalne metody obliczania podatku osobom, na których ciąży nieograniczony obowiązek podatkowy od dochodów położonych poza granicami RP - tzw. metodę wyłączenia z progresją i metodę odliczenia;
środki dwustronne (bilateralne) - postanowienia dwustronnych umów międzynarodowych;
środki wielostronne (multilateralne) - postanowienia wielostronnych umów międzynarodowych.
Specjalną kategorią podatników są małżonkowie. Mianowicie możliwe jest ich łączne opodatkowanie za pośrednictwem tzw. ilorazu małżeńskiego, przy spełnieniu następujących warunków:

pozostawanie przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim;
pozostawanie w ciągu całego roku podatkowego we wspólności majątkowej małżeńskiej (ograniczenie wspólności nie spełnia tej przesłanki);
wspólne i w terminie złożenie wniosku o łączne opodatkowanie;
żaden z małżonków (ani osoba samotnie wychowująca dzieci) nie korzysta jednocześnie z opodatkowania na zasadach określonych w ustawie z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; niekorzystanie z opodatkowania pozarolniczej działalności gospodarczej 19% stawką podatkową.
Śmierć małżonka przed złożeniem wspólnego zeznania nie stanowi przeszkody do łącznego opodatkowania[2], brak wniosku o łączne opodatkowanie małżonka uniemożliwia wspólne rozliczanie się małżonków. Ponadto bez znaczenia jest także fakt, że małżonkowie mieszkają oddzielnie i podlegają z uwagi na swe miejsce zamieszkania właściwości różnych organów podatkowych. W sytuacji oddzielnego zamieszkiwania małżonków, właściwy miejscowo jest organ podatkowy wskazany przez nich we wspólnym rocznym zeznaniu podatkowym. Z tej możliwości rozliczania się ze swych dochodów osobistych nie mogą natomiast skorzystać osoby pozostające w konkubinacie. Konstrukcja łącznego opodatkowania ma zastosowanie także do osób samotnie wychowujących dzieci.

Kumulacja dochodów małżonków (osób samotnie wychowujących dzieci) polega na sumowaniu dochodów małżonków, ewentualnie doliczeniu dochodów małoletnich dzieci, a następnie dzieleniu sumy dochodów na połowę. Podatek jest obliczany od tej połowy dochodów i mnożony przez dwa oraz ustalany na imię obojga małżonków.

Specjalną kategorię podatników stanowią też spółki nieposiadające osobowości prawnej. Spółki tego typu stanowią tzw. pośrednie podmioty podatkowe, na których nie ciąży obowiązek podatkowy mimo uzyskiwania pewnego dochodu. Dlatego też podatnikiem nie jest spółka nie posiadająca osobowości prawnej, lecz osoby fizyczne będące wspólnikami. Obliczanie podatku w takich podmiotach przebiega w dwóch fazach: w pierwszej ustala się dochód spółki, w drugiej ustala się dochód wspólnika z udziału w spółce, przy założeniu iż dochód (strata) wspólnika jest proporcjonalny do jego udziału w spółce, a w przypadku braku ustaleń odnośnie do udziałów, iż udziały wspólników są równe.

Do zakresu przedmiotowego podatku od dochodów osób fizycznych należą wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkami dochodów, które zostały zakwalifikowane przez ustawę do kategorii zwolnień przedmiotowych.

Przedsiębiorcy mają wybór metody opodatkowania, mogą albo wyodrębnić dochód z działalności gospodarczej od innych źródeł przychodów i płacić od tak wyodrębnionego dochodu cząstkowego podatek liniowy (proporcjonalny) według 19% stawki podatkowej;
lub też skumulować dochód z działalności gospodarczej z innymi źródłami przychodów i być opodatkowanym od tak ujętego dochodu globalnego według progresywnej skali podatkowej (wtedy mają możliwość korzystania z przewidzianych w tym podatku ulg).
Po stronie podatnika może wystąpić sytuacja, w której koszty uzyskania przychodu przekroczą sumę przychodów, wówczas osoba taka poniesie stratę. Wtedy podatnik może odliczyć stratę (z wyjątkiem straty powstałej z tytułu odpłatnego zbycia rzeczy i praw majątkowych oraz przychodów, z których dochody są wolne od podatku dochodowego) od dochodu osiągniętego w następnych 5 latach podatkowych z tego samego źródła, które przyniosło stratę.

Źródła przychodów można podzielić na dwie kategorie: pierwsze związane z pracą a drugie z majątkiem. Źródłami przychodu, z których dochód podlega opodatkowaniu, są:

stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym również spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura i renta;
działalność wykonywana osobiście (np. z tytułu osobistego wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło albo wykonywania czynności na podstawie kontraktu menedżerskiego, wynagrodzenia biegłych oraz inkasentów należności publicznoprawnych, a także wynagrodzenie otrzymywane przez członków organów osób prawnych);
pozarolnicza działalność gospodarcza, w tym również wykonywanie wolnego zawodu, o ile nie jest to działalność wykonywana osobiście;
działy specjalne produkcji rolnej (np. hodowla drobiu i zwierząt futerkowych, prowadzenie pasiek);
nieruchomości lub ich części;
najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej;
kapitały pieniężne i prawa majątkowe (za przychody z kapitałów pieniężnych ustawodawca nakazuje uważać m.in. odsetki od pożyczek, wkładów oszczędnościowych i środków na rachunkach wartościowych, dywidendy czy przychody z tytułu udziału w dochodach funduszy powierniczych oraz przychody z odpłatnego przeniesienia tytułu własności udziałów w spółkach, akcji oraz innych papierów wartościowych; natomiast za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych, w tym również z odpłatnego ich zbycia);
odpłatne zbycie: nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości; spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz wynikającego z przydziału spółdzielni mieszkaniowej prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym; prawa wieczystego użytkowania gruntów; innych rzeczy - jeżeli zbycie nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane albo przed upływem 5 lat, albo przed upływem pół roku od ich nabycia;
inne źródła (za przychody z innych źródeł ustawa w szczególności uważa kwoty wypłacanych przez zakład pracy lub organ rentowy zasiłków chorobowych, wyrównawczych, macierzyńskich, opiekuńczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych; alimenty, z wyjątkiem alimentów na dzieci, stypendia, dotacje, nagrody oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach).
Sąd Najwyższy w swoim orzeczeniu stwierdził, że "zakres przedmiotu opodatkowania musi być precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca".

 Zwolnienia w podatku dochodowym od osób fizycznych
Zwolnienia podmiotowe związane są głównie z tzw. immunitetem podatkowym przedstawicielstw dyplomatycznych i konsularnych wynikającym przede wszystkim z postanowień prawa międzynarodowego publicznego.

Od dochodu można odliczyć:
składki na ubezpieczenia społeczne:
zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących,
potrącone w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe;
dokonane w roku podatkowym zwroty nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu, w kwotach uwzględniających pobrany podatek dochodowy, jeżeli zwroty te nie zostały potrącone przez płatnika;
wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, poniesionych w roku podatkowym przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne;
wydatki ponoszone przez podatnika z tytułu użytkowania sieci Internet w lokalu (budynku) będącym miejscem zamieszkania podatnika w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 760 zł;
darowizny przekazane na cele (nie więcej jednak niż 6% dochodu):
określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego, organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych określonych w tej ustawie, realizującym te cele,
kultu religijnego;
faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych.

Od obliczonego już podatku można odliczyć:
kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne;
wpłaty na rzecz organizacji pożytku publicznego działającej na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego do wysokości 1% kwoty obliczonej;
od 1 stycznia 2007 r. podatnicy wychowujący dzieci własne lub przysposobione, rozliczający się na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej, mogą odliczyć od podatku kwotę stanowiącą iloczyn liczby wychowywanych dzieci i kwoty 1 112,04 zł (stan na rok 2009).

Zryczałtowany podatek (w wysokości mniejszej od stawek podstawowych) pobiera się m.in. od:
wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, w wysokości 10% wygranej lub nagrody;
od świadczeń otrzymanych przez emerytów lub rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, z zastrzeżeniem - w wysokości 10% należności.

Ulgi można podzielić na:
uwzględniające poniesione przez podatnika koszty związane z uzyskaniem przychodu (np. ulgi z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne);
stanowiące zwrot kosztów związanych z egzystencją podatnika (np. ulgi z tytułu rehabilitacji podatnika będącego osobą niepełnosprawną i ulgi związane z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych);
ulgi o charakterze rodzinnym, takie np. jak związane z rehabilitacją niepełnosprawnych członków rodziny;
ulgi o charakterze stymulacyjnym (np. darowizny na cele społecznie użyteczne);
ulgi mające charakter zabiegu technicznego (np. zwrot nienależnie pobranych rent, przez co zapobiega się opodatkowaniu nieistniejącego dochodu).
 
 

 

Podaż

ilość towaru, którą dostawcy są skłonni dostarczyć na rynek w określonym czasie. Przy niezmienności innych warunków rynkowych wzrostowi ceny towaru towarzyszy wzrost podaży, a obniżaniu się ceny - spadek wielkości podaży.

Dla danego towaru rozróżnia się podaż indywidualną (ze strony pojedynczego dostawcy) i podaż rynkową (ze strony wszystkich dostawców). Podaż wszystkich towarów ze strony wszystkich dostawców to podaż globalna (zagregowana).

Zmiany podaży dokonują się m.in. pod wpływem zmian poziomu kosztów produkcji, wynikających bądź to ze zmian cen czynników produkcji, bądź z postępu technicznego, pod wpływem inwestycji, handlu zagranicznego, warunków naturalnych związanych z procesami wytwórczymi.

Stopień reakcji wielkości podaży na zmianę ceny określa wskaźnik cenowej elastyczności podaży (E), będący relacją procentowej zmiany wielkości podaży towaru do procentowej zmiany jego ceny. Podaje on procentową zmianę wielkości podaży pod wpływem 1-procentowej zmiany ceny.

Stopień reakcji ceny na zmiany podaży określa wskaźnik ekspansybilności cen, będący relacją procentowej zmiany ceny do procentowej zmiany podaży.
 

 

Podmiot gospodarczy

każdy, niezależnie od jego formy organizacyjnej, aktywny uczestnik procesów gospodarczych, którego decyzje i działania wywołują skutki ekonomiczne. Celem ich istnienia jest prowadzenie działalności gospodarczej.

Prawo polskie za podmioty gospodarcze uważa osoby fizyczne, osoby prawne lub ułomne osoby prawne. Prowadzą one działalność gospodarczą czyli wytwórczą, w tym rolniczą, handlową lub usługową.

Podmiotami gospodarczymi (przedsiębiorcami w rozumieniu prawa) mogą być m.in. osoby fizyczne, przedsiębiorstwa państwowe, spółdzielnie oraz spółki osobowe bądź kapitałowe.
 

 

Polisa

tradycyjny dokument, którym ubezpieczyciel potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia (art. 809 § 1 KC.).

Polisa powinna zawierać dane ubezpieczającego, ubezpieczonego (jeśli inne niż ubezpieczającego), ew. uposażonego z umowy ubezpieczenia, okres i sumę ubezpieczenia, franszyzy (integralną lub redukcyjną), rodzaj ubezpieczenia i postanowienia dodatkowe lub odmienne od treści ogólnych lub szczególnych warunków ubezpieczenia. Zwykle uważa się chwilę doręczenia polisy ubezpieczającemu za chwilę zawarcia umowy ubezpieczenia.

Jednak brak polisy nie oznacza automatycznie braku lub nieważność umowy ubezpieczenia. Oznacza jedynie, że ciężar udowodnienia istnienia ważnej umowy między stronami, spoczywa na osobie, która dochodzi świadczenia (art. 6 KC.).
 

 

Polityka inwestycyjna

spełnia funkcje instrumentalne w realizacji zadań w ramach ogólnej polityki rozwoju ekonomicznego. Jej bezpośrednim celem jest oddziaływanie na procesy odtwarzana i powiększania kapitału trwałego. Inwestycje polegają na transformacji pieniądza w składniki majątku trwałego, tj. na zamierzonym angażowaniu mocy nabywczej pieniądza w tworzenie trwałej struktury majątkowej jednostek gospodarczych, w celu osiągnięcia wymiernych korzyści ekonomicznych w postaci zwiększenia dochodu, czy też zmniejszenia kosztów, co odzwierciedla się bezpośrednio w wysokości zysków.

Trzy główne nurty polityki inwestycyjnej:
1. Regulowanie ogólnych rozmiarów inwestycji.
2. Kształtowanie struktury inwestycji.
3. Podnoszenie efektywności procesu inwestycyjnego.

Pierwszy kierunek działań polityki inwestycyjnej znalazł duże uznanie wśród zwolenników interwencjonizmu państwowego, szczególnie zaś mającego na celu wygładzanie wahań cykli koniunkturalnych i ochronę gospodarki przed jej przegrzaniem, bądź też pomoc w powrocie do stanu optymalnego w czasach kryzysów gospodarczych. Głównymi celami regulacji wielkości inwestycji są: przeciwdziałanie recesji, pobudzenie wzrostu, utrwalenie tendencji do ożywienia i rozkwitu, eliminowanie zagrożenia przegrzania koniunktury, zmniejszenie bezrobocia.

Drugi kierunek jest ściśle związany z planowaniem przeobrażeń gospodarczych i ich ukierunkowywaniem. Poprzez odgórne realizacje procesów inwestycyjnych państwo jest w stanie kształtować wizerunek struktury uzbrojenia kapitałowego państwa w formie majątku trwałego. Ogromną rolę w tym względzie odgrywa kontrolowany rozwój infrastruktury (energetyki, dróg oraz innych urządzeń użyteczności publicznej) wraz z planowaniem przestrzennym oraz wspieranie przez państwo tzw. nowoczesnych gałęzi produkcji i wdrażania postępu naukowo-technicznego.

Trzeci kierunek dotyczy przede wszystkim inwestycji publicznych oraz ich wydajności. Szczególną rolę odgrywa w gospodarkach odczuwających niedostatek kapitału a więc w głównej mierze w gospodarkach krajów słabo rozwiniętych. Działania w tym wymiarze sprowadzają się do jak najefektywniejszej realizacji inwestycji, a zatem do polepszania relacji między nakładami inwestycyjnymi a uzyskiwanymi dzięki nim efektami.

 Ryzyko 
Przy przedsięwzięciach inwestycyjnych, ze względu na ich długookresową realizację, należy być świadomym ogromnego ryzyka, które wynika z:
procesów inflacyjnych i towarzyszących im zmian stopy procentowej od kapitału pożyczkowego,
dotrzymywania terminów zwrotu kapitału inwestycyjnego w tym kapitału pożyczkowego (wraz z jego oprocentowaniem), sytuacji inwestora, jego ogólnej kondycji, konkurencyjności na rynku oraz płynności finansowej

Główne funkcje polityki inwestycyjnej:
powiększanie zasobów kapitału trwałego
wzrost efektywności gospodarowania różnymi jego elementami
sterowanie procesami rozbudowy i unowocześniania zasobów majątku trwałego w produkcji oraz usług w gospodarce
tworzenie nowych miejsc pracy

Wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje środków realizacji polityki inwestycyjnej:
1) środki administracyjnoprawne
2) inwestycje publiczne
3) środki techniczno-finansowe
 

 

Popyt

ilość towaru, którą nabywcy są skłonni kupić w określonym czasie przy ustalonej cenie. Przy niezmienności innych warunków rynkowych wzrost ceny powoduje zmniejszenie wielkości popytu, a obniżka ceny wywołuje wzrost wielkości popytu.

Dla danego towaru rozróżnia się popyt indywidualny (ze strony określonego nabywcy) i popyt rynkowy (ze strony wszystkich jego nabywców). Popyt wszystkich nabywców na wszystkie towary to popyt globalny (zagregowany).

Poziom i zmiany popytu na dany towar wyznaczane są przez czynniki rynkowe - zmiany poziomu dochodów nabywców, cen innych towarów oraz oczekiwania nabywców co do zmian cen w przyszłości, a także czynniki pozarynkowe: demograficzne (takie jak liczba ludności, przyrost naturalny, struktura ludności pod względem wieku, płci, poziomu wykształcenia, rodzaju wykonywanej pracy, miejsca zamieszkania itp.), naturalne (klimatyczno-atmosferyczne, środowiskowe), preferencje nabywców (gusty, upodobania, zwyczaje, tradycje, moda), polityczne (zagrożenie wewnętrzne i zewnętrzne, wojny).

Wielkość wpływu zmian popytu, wynikającego z oddziaływania czynników pozacenowych, na zmianę ceny określa wskaźnik fleksybilności (giętkości) cen. Wzrost popytu - przy innych warunkach rynkowych niezmiennych - powoduje podwyżkę ceny, zmniejszenie popytu jest przyczyną obniżki ceny. Wpływ zmian dochodów na popyt mierzy się wskaźnikiem dochodowej elastyczności popytu, będącym relacją procentowej zmiany popytu do procentowej zmiany dochodów.
 

 

Poręczyciel

osoba, która potwierdza możliwość spłaty zobowiązania finansowego innej osoby. Gdy osoba ta nie spłaci zobowiązania, żyrant ma obowiązek jego spłaty oraz prawo do dochodzenia zwrotu tej sumy od głównego dłużnika. Taka forma zabezpieczenia jest stosowana w wypadku weksli, sprzedaży ratalnej, kredytów i pożyczek bankowych.
 

 

Portfel defensywy

portfel nastawiony przede wszystkim na ochronę wartości powierzonych środków. Budowane są przez bezpieczne fundusze inwestycyjne. O defensywnym portfelu można mówić czasem w odniesieniu do funduszu akcyjnego, gdzie podczas bessy na rynkach akcyjnych zarządzający umieszcza więcej obligacji.
 

 

Portfolio

posiadany przez inwestora zestaw papierów wartościowych. Mówi się np. o dywersyfikacji portfolio, czyli inwestycji w akcje różnych spółek w celu zwiększenia różnorodności posiadanych papierów, co ma wpływ na zmniejszenie ryzyka inwestycyjnego.
 

 

Poślizg cenowy

 (ang. slippage) pojęcie dotyczące kontraktów futures jak również innych instrumentów finansowych. Jest to różnica pomiędzy szacowanymi kosztami transakcji i rzeczywistą sumą zapłaty.